Sosyal medya içerik üreticilerinde dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu belirtileri, tükenmişlik, stres ve iş-yaşam dengesi arasındaki ilişki: Sosyal destek ve başa çıkma stratejilerinin düzenleyici rolü
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAĞCILAR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALİ RIZA TÜRKMEN
Danışman: Ramazan KONKAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Instagram'da en az 10.000 takipçiye sahip sosyal medya içerik üreticilerinde DEHB belirtileri, tükenmişlik, stres, depresyon/anksiyete belirtileri, iş-yaşam dengesi, algılanan sosyal destek ve başa çıkma stratejilerini incelemek; bu göstergeleri çalışan yetişkinlerden oluşan kontrol grubu ile karşılaştırmak ve sosyal destek ile başa çıkmanın DEHB–stres/tükenmişlik ve DEHB–iş-yaşam dengesi ilişkilerindeki düzenleyici rolünü değerlendirmek. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 214 Instagram içerik üreticisi ve 202 çalışandan oluşan kontrol grubu alınmıştır. Veriler çevrimiçi öz-bildirim formlarıyla toplanmış; ASRS, Kopenhag Tükenmişlik Envanteri, DASS-21, Algılanan Stres Ölçeği, İş-Yaşam Dengesi Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve SDBÇE-21 uygulanmıştır. Gruplar arası karşılaştırmalar, regresyon, hiyerarşik moderasyon ve kümeleme analizleri kullanılmıştır. Bulgular: DEHB belirtileri içerik üreticilerinde daha yüksek, tükenmişlik düzeyleri ise kontrolde fazladır. SMİÜ'leri işlerinin yaşamlarına olumlu etkisini daha yüksek, yaşamın işe olumsuz etkisini ise daha belirgin bildirmiştir. DEHB belirtileri arttıkça stres, depresyon, anksiyete ve tükenmişlik artmış; duygusal/kaçınmacı başa çıkma daha sık kullanılmıştır. Dikkat belirtileri ile takipçi sayısı arasında zayıf bir pozitif ilişki saptanmıştır. Moderasyon analizleri, DEHB–stres/tükenmişlik ilişkisinde duygusal/kaçınmacı başa çıkmanın risk artırıcı bir zemin oluşturduğunu, sosyal desteğin etkisinin sınırlı kaldığını ve başa çıkmanın iş-yaşam dengesi üzerindeki düzenleyici rolünün zayıf olduğunu göstermiştir. Kümeleme analizi, yüksek riskli profilde DEHB belirtileri, stres, tükenmişlik ve iş-yaşam dengesizliğinin en yüksek; sosyal destek ve çözüme dönük başa çıkmanın en düşük düzeyde olduğunu ortaya koymuştur. Sonuç: Bulgular, sosyal medya içerik üreticilerinin geleneksel çalışanlara kıyasla xiii daha yüksek DEHB belirtisi taşıdığını; tükenmişlik ve psikolojik sıkıntının ise alt gruplar arasında değişken seyredebileceğini, buna karşın işlerini çoğu zaman öznel olarak besleyici deneyimleyebildiklerini düşündürmektedir. Özellikle yüksek riskli profilde yer alan içerik üreticileri için erken tanı, psikoeğitim ve başa çıkma becerileri eğitimlerini içeren yapılandırılmış ruh sağlığı programlarına ihtiyaç olduğu düşünülmektedir. Bu programların, dijital çalışma koşullarına yönelik düzenlemelerle birlikte ajanslar ve dijital platformlarla iş birliği içinde geliştirilmesinin, mesleki sürdürülebilirlik ve psikolojik iyi oluş açısından önemli olduğu düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Etkileyici, Sosyal Medya İçerik Üreticileri, Dikkat eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu, Tükenmişlik, İş-Yaşam Dengesi, Stres