Tip II diabetes mellitus hastalarında tedavide kullanılan SGLT 2 inhibitörlerinin kilo kaybına olan etkisi ve sarkopeni ile ilişkisinin değerlendirilmesi

BUKET FİLİZ ARARAT

Tip II diabetes mellitus hastalarında tedavide kullanılan SGLT 2 inhibitörlerinin kilo kaybına olan etkisi ve sarkopeni ile ilişkisinin değerlendirilmesi

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ÜMRANİYE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BUKET FİLİZ ARARAT

Danışman: Sema BASAT

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Giriş-Amaç: Son dönemde SGLT 2 inhibitörlerinin glisemik kontrolünün yanı sıra kilo verdirici etkisinden de bahsedilmektedir. Ancak bu kilo kaybının yağ kütlesi ya da kas kütlesi üzerine mi olduğuna yönelik yeterli veri yoktur. Bu çalışmada amacımız SGLT 2 inhibitörlerinin vücut ağrılığı, kas kütlesi ve sarkopeni üzerine olan etkisini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Ümraniye Eğitim Araştırma Hastanesi Dahiliye Polikliniğine müracaat eden, 18-65 yaş grubunda, Tip 2 diyabet tanısı konulmuş ve çalışmaya dahil olmayı kabul eden hastalar alındı. Çalışmaya 31 adet yeni Metformin (2* 1000mg/gün) tedavisi başlanan hasta (grup 1), 32 adet daha önce Metformin kullanıp SGLT 2 inhibitörleri (Dapagliflozin 10mg/gün veya Empagliflozin 10mg/gün) yeni başlanan hastalar (grup 2) olmak üzere toplam 63 kişi dahil edildi. Tüm katılımcıların 0. ve 3. ay olmak üzere boy, kilo, VKİ, biyoelektrik empedans analizi, 4 metre yürüme hızı testi, el kavrama gücü ölçümü yapıldı. Hastaların başvuru sırasında tanı ve tedavi kapsamında yapılmış laboratuvar tetkikleri (Açlık kan glukozu, HbA1c, kreatinin, AST, ALT, HDL, LDL, Trigliserid, Total Kolesterol, CRP değerleri) hastane sistemi üzerinden doğrulanarak alındı. 0 ve 3. ay takiplerinde kaydedildi. Her iki grupta bu değerler karşılaştırıldı. BIA ile ölçtüğümüz kas kütlesinin erkeklerde 11,1 kg/m2 ve altı değerlere, kadınlarda ise 8,9 kg/m2 ve altı değerlere sahip olması sarkopeni olarak tanımlanmıştır. Kas gücü göstergelerinden el sıkma testi kullanıldı. Erkeklerde 26 kg ve kadınlarda 16 kg'ın altında olması sarkopeni olarak tanımlanmıştır. Fiziksel performans tespitinde ise 4 metre yürüme testi kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde istatistiksel anlamlılık düzeyi 0,05 olarak belirlendi. Bulgular: Üç aylık tedavi sonunda Metformin + SGLT 2 inhibitörü alan grupta, yalnızca Metformin alan gruba göre VKİ de anlamlı azalma saptandı (30.31±4.78, 33.58±6.06, p=0.017). Üç ay sonunda Metformin + SGLT 2 inhibitörtü alan grupta, Metformin alan gruba göre Trigliserid değerlerinde artış saptanmıştır (234.55±83.24, 293.97±80.71 p=0.006). Metformin alan grupta SMMI değerlerinde 3. ay sonunda başlangıca göre anlamlı olarak artış saptandı (0. ay: 11.53±1.74, 3.ay:12.03±1.74, p=0.00). Metformin + SGLT 2 inhibitörü alan grupta 3.ay sonunda SMMI (0.ay: 11.21±1.15, 3.ay: 11.61±1.10, p=0.00) ve kas gücünde (0.ay: 25.27±9.34, 3.ay: 26.57±9.67, p=0.01) ve trigliserid (0.ay: 182.22±19.26, 3.ay: 259.78±80.70, p=0.00) değerlerinde başlangıca göre anlamlı artış izlendi. Metformin + SGLT 2 inhibitörü alan grubun 3.ay sonunda vücut ağırlığı (kg) (0.ay: 82.11±14.14, 3.ay: 80.31±13.61, p=0.01), Yağ kütlesi (0.ay: 29.47±9.44, 3.ay: 28.23±9.54, p=0.01), VKİ (0.ay: 30.96±4.78, 3.ay: 30.31±4.78, p=0.02), HbA1c (0.ay: 7.65±0.53 3.ay: 7.16±0.58 p=0.01), değerlerinde başlangıca göre azalma saptandı. Her iki grupta da sarkopeni oranı başlangıca göre 3. Ay sonunda değişmedi. Hiçbir hastada şiddetli sarkopeni gözlenmemiştir. SGLT 2 grubunda SMMI ile VKİ farkı (r=0.483, p=0.000), kilo farkı (r=0.434 p=0.000), yağ kütlesi farkı (r=0.389, p =0.002) ve HbA1c farkı (r=0.298, p =0.018) değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü bir ilişki tespit edilmiştir. Her iki grupta da El dinamometresi ölçümü ile HbA1c değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü bir ilişki saptanmıştır (r =0.293, p=0.02). Sonuç: Bizim çalışmamızda 3 aylık tedavi sonrasında SGLT 2 inhibitörlerinin vücut kitle indeksinde Metformine göre daha fazla azalmaya neden olduğu gösterildi. SGLT 2 inhibitörlerin kilo kaybını sağlarken, kas kütlesinde kayba yol açmadığı hatta kas kütlesinde artışa neden olduğu izlendi. Sarkopeni ilişkili parametrelerde iyiye gidiş olması SGLT 2 inhibitörlerinin sarkopeni prognozu üzerindeki olumlu etkisini düşündürebilir. Diyabetin sarkopeni riskini arttırdığı düşünüldüğünde SGLT 2 inhibitörleri kas üzerine olan olumlu etkileri nedeniyle tedavide bu anlamda da değerli olabilirler.