Akut biliyer pankreatit hastalarında kolesistektomi zamanlaması ve kolesistektomiye kadar geçen sürede pankreatit atak sıklığı
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANTALYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF GÜLIRMAK
Danışman: Ferda AKBAY HARMANDAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Akut biliyer pankreatit tanısı almış hastalarda tekrarlayan pankreatit ataklarını önlemek amacıyla kolesistektomi operasyonu önerilir ancak bu hastalarda kolesistektominin zamanlaması halen tartışma konusudur. Çalışmamızın amacı kolesistektomi yapılan biliyer pankreatit tanılı hastalarda bu süre içindeki pankreatit atak sıklığını inceleyerek operasyonun zamanlaması konusunda literatüre katkı sağlamaktır. Materyal ve Metod: SBÜ Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları ABD ve Gastroenteroloji Bilim Dalı Kliniği'nde 01.01.2022 ila 01.01.2023 tarihleri arasında akut pankreatit tanısı ile yatarak tedavi görmüş olan hasta verileri ileriye dönük olarak tarandı. Klinik, laboratuar ve görüntülemeler sonucunda ABP tanısı alan ve kolesistektomiye yönlendirilen 18 yaş üstü 80 hasta kolesistektomiye kadar geçen sürede izlendi.Hasta bilgilerine ulaşılabilen 80 hasta çalışmaya alındı. Elde edilen verilerde hastaların ilk ABP atağından kolesistektomi olana kadarki süreçte hastane başvuruları ve biliyer pankreatit atak sayısı ve sıklığı belirlendi. Hastaların laboratuar (amilaz, lipaz düzeyleri), görüntüleme (abdomen ultrason, bilgisayarlı tomografi) ve karın ağrısı gibi klinik özellikleri incelenerek kaç kez biliyer pankreatit tanısı aldıkları saptandı. Hastaların ilk başvurudan itibaren kolesistektomiye kadar geçen sürede kaç kez pankreatit nedeniyle hastaneye başvurdukları ve ilk ataktan ne kadar süre sonra kolesistektomi yapıldığı kaydedildi. Bulgular: Çalışmaya yaş ortalaması 54,6±14 yıl olan ve yaşı 19 yıl ile 76 yıl arasında değişen toplam 80 hasta alındı. Hastaların %65'i kadın ve %35'i erkekti. 60 hastanın (%75) atak sayısı bir, 17 hastanın (%21,3) iki ve 3 hastanın (%3,8) üçtü. 27 hasta (%33,8) bir ay içinde, 17 hasta (%21,3) 1-3 ay arasında, 22 hasta (%27,5) 3-12 ay arasında ve 14 hasta (%17,5) 12 aydan sonra kolesistektomi oldu. 3-12 ay arası kolesistektomi olan hastaların yaş ortalaması daha yüksek olup bu fark istatistiksel açıdan anlamlı bulunmadı (p=0,115). Kolesistektomi süresine göre hastaların cinsiyet dağılımları istatistiksel açıdan benzerdi (p=0,531). Bir ay içinde kolesistektomi olan hastaların tamamında (%100) bir atak olduğu, 1-3 ay arasında kolesistektomi olan hastaların %29,4'ünde, 3-12 ay arasında kolesistektomi olan hastaların %18,2'sinde ve 12 aydan sonra kolesistektomi olan hastaların %78,6'sında iki veya üç atak olduğu izlendi. İki veya üç atak geçiren hasta oranı en yüksek 12 aydan sonra kolesistektomi olan hastalarda ve en düşük bir ay içinde kolesistektomi olan hastalarda gözlendi (p<0,001).Atak sayısına göre hastaların yaş ve cinsiyet dağılımları istatistiksel olarak benzer bulunmuştur (p=0,399 ve p=0,588). Kolesistektomi süresi ile yaş arasında anlamlı ilişki saptanmazken (p=0,361), atak sayısı ile pozitif yönde orta düzeyde bir korelasyona rastlandı (r=0,530; p<0,001). Yaş ile atak sayısı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmadı (p=0,371). Çalışmamıza dahil edilen hastaların batın ultrason ve manyetik rezonans kolanjiopankreatografi sonuçlarında raporlanan safra kesesi taş boyutlarını incelediğimizde 80 hastanın 58'inde (%72,5) 1 cm altında milimetrik taşlar,17 hastada (%21,25) 1 cm üstünde taşlar, 5 hastada (%6,25) ise safra çamuru olduğunu gözlemledik.1 cm üzeri taş olan 17 hastanın tamamı milimetrik taşlar da içeriyordu. 5 hasta ise 2 cm üzeri daha büyük taşlar saptandığı bulunmuştur. Hastalarımızın kolesistektomi öncesi süreçlerini incelediğimizde 16 hastaya ERCP yapılmış olduğunu gözlemledik. Bu hastaların içinde 2 kez ERCP yapılmış 5 hasta bulunuyordu.2 kez ERCP yapılan hastaların hepsinde ikinci ERCP işleminin kolesistektomi sonrası olduğunu saptadık. Sonuç: Bulgularımız ilk pankreatit atağı sonrası mümkün olan en yakın zamanda yapılan kolesistektominin tekrarlayan pankreatit ataklarını önlemede etkili olduğunu desteklemektedir. Özellikle ilk ataktan sonra 1 yıl ve üzeri zaman geçen hastalarda atak sıklığının arttığı gözlemlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Biliyer pankreatit, Kolesistektomi, Safra kesesi taşı