Osteosarkom tanısı almış hastalarda evreleme PET/BT incelemesinin hasta yönetimine katkısı, pet metabolik parametrelerinin LDH-ALP seviyeleri ile korelasyonu ve prognostik önemi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA DR. ABDURRAHMAN YURTASLAN ONKOLOJİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYKUT KÜRŞAT FİDAN
Danışman: Gülin UÇMAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çocuklarda ve genç erişkinlerde en sık görülen primer malign kemik tümörü olan osteosarkomlarda tanı anında ve takipte metastatik yayılım sıklıkla gözlenmektedir. Metastazların çoğunluğu akciğerde, nadiren de kemik ve lenf nodlarında gözlenmektedir. Lokalize hastalık varlığında beş yıllık sağ kalım oranları %70 civarında iken, metastatik hastalık varlığında ise bu oran %20' lere kadar düşmektedir. F-18 FDG PET/BT incelemesi; osteosarkomlarda, özellikle kemik sintigrafisinde saptanmayan litik metastazlar ile lenfatik metastazların gösterilmesinde diğer yöntemlere nazaran daha yüksek tanısal doğruluğa sahiptir. PET/BT incelemesinde primer tümöre ait metabolik parametrelerden SUVmaks, MTV ve TLG değerlerinin prognostik belirteç olarak kullanılabileceğini belirten çalışmaların sayısında da son zamanlarda artış dikkati çekmektedir. Bu doğrultuda; çalışmamızda, osteosarkomlarda evreleme PET/BT bulguları ve primer tümöre ait metabolik parametrelerin hastalık evrelemesine (metastatik, non-metastatik ayrımı), hasta yönetimine katkısı, prognostik önemi ve metabolik parametreler ile serum LDH ve ALP seviyeleri arasındaki korelasyon ilişkisinin retrospektif olarak araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmamıza osteosarkom tanısı almış ve evreleme PET/BT incelemesi yapılmış 37 pediatrik hasta dahil edilmiş olup, hastalar metastatik ve non-metastatik olarak iki gruba ayrılmışlardır. Primer tümöral kitleye ait SUVmaks, MTV ve TLG düzeylerinin, metastatik ve non-metastatik hastalık öngörüsü yapabilme başarısı ROC analizi ile araştırılmıştır. Metabolik parametreler ile metastatik ve non-metastatik hastalık grubunda progresyon gözlenmesi arasındaki ilişki varlığı non-parametrik Mann Whitney U testi ile araştırılmıştır. Ayrıca metabolik parametreler ile tümör nekroz oranları ve serum ALP- LDH düzeyleri arasındaki korelasyon varlığı araştırılmıştır. Tanısal toraks BT' de saptanan nodüllerin tamamı, BT komponenti sayesinde PET/BT incelemesinde de gözlenmiştir. Ek olarak 12 hastada lenfatik metastaz saptanmış olup, bu hastaların 5' inin (%41) klinik evresinde değişikliğe neden olmuştur. Ayrıca 2 hastada kemik sintigrafisinde saptanmayan kemik metastazı ve 6 hastada ise intramedüller skip metastaz saptanmış olup, hastalık yaygınlığının belirlenmesine katkı sağlamıştır. Metastatik hastalık grubu ile non-metastatik hastalık grubu karşılaştırıldığında; SUVmaks (13,4±5,5, 7,9±2,8, p=0,001), MTV (494±342 ml, 147±81 ml, p=0,0001) ve TLG (2480±2392 gr, 526±242 gr, p=0,0001) metastatik hastalık grubunda istatistiksel olarak anlamlı daha yüksek bulunmuş olup, ROC analizinde eşik değerler SUVmaks için 9,67, MTV için 236,5 ml ve TLG için 940,5 gr olarak hesaplanmıştır. ROC eğrisi altında kalan alan SUVmaks için %82, MTV için %96 ve TLG için %99 olarak bulunmuştur. Metastatik hastalık grubunda metabolik parametreler ile progresyon varlığı arasında anlamlı ilişki bulunmamasına karşın, non-metastatik hastalık grubunda yüksek TLG (eşik değer=618 gr) düzeylerinin progresyon gelişimini öngördüğü gözlenmiştir. Evreleme esnasında SUVmaks değerlerinin tümör nekroz oranları ile arasında anlamlı ilişki bulunmazken (p=0,2), MTV ve TLG değerleri ile tümör nekroz oranları arasında anlamlı ilişki varlığı dikkati çekmiştir (sırasıyla p=0,02, p=0,03). Yüksek MTV ve TLG düzeyine sahip hastalarda daha düşük tümör nekroz oranları izlenmektedir. SUVmaks, MTV ve TLG' nin osteosarkomda prognostik belirteç olarak kullanılan serum ALP düzeyi ile (p<0,5), MTV ve TLG' nin de yine aynı şekilde LDH düzeyleri ile arasında istatikstiksel anlamlı korelasyon dikkati çekmiştir (p<0,5). Bu çalışmada osteosarkom evrelemesinde PET/BT incelemesinin özellikle lenfatik, uzak kemik ve intramedüller skip metastazları yüksek tanısal doğrulukla gösterebildiği, PET metabolik parametrelerinin metastatik, non-metastatik hastalık öngörüsünü yüksek tanısal doğruluk ile yapabildiği, TLG düzeylerinin yüksek izlendiği non-metastatik hastalık grubunda progresyonu öngörebileceği, ayrıca MTV, TLG değerleri ile tümör nekroz oranları (negatif korelasyon) ve serum ALP-LDH düzeyleri arasında anlamlı korelasyon varlığı saptanmıştır. Elde edilen bu veriler doğrultusunda, pediatrik osteosarkomlarda evreleme PET/BT incelemesinde başlangıçtaki primer tümöre ait metabolik parametrelerin prognostik bir belirteç olarak kullanılabileceği ve hasta yönetimine katkı sağlayabileceği sonucuna varılmış olup, daha geniş serilerde prospektif çalışmalar ile desteklenmeye ihtiyaç vardır.