O-RADS ve IOTA sınıflandırmalarının adneksiyel kitlelerin malignite tanısındaki performanslarının karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MÜRŞİDE SENA DENİZ
Danışman: Yusuf ÜSTÜN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET Amaç: Bu çalışmanın amacı, adneksiyel kitlelerin preoperatif malignite riskinin değerlendirilmesinde kullanılan International Ovarian Tumor Analysis (IOTA) grubunun geliştirdiği IOTA Simple Rules, IOTA ADNEX, RMI, LR1, LR2 modeller ile Ovarian-Adnexal Reporting and Data System (O-RADS) sisteminin tanısal performanslarını karşılaştırarak, klinik pratikte bu sistemlerin doğruluk, duyarlılık ve özgüllük açısından etkinliğini değerlendirmektir. Özellikle jinekolojik onkoloji olmayan kaynakların sınırlı olduğu sağlık merkezlerinde, adneksiyal kitleye sahip hastaların uygun şekilde yönlendirilmesini sağlayacak, basit, ekonomik, etkili ve kolay uygulanabilir bir değerlendirme aracı seçmektir. Gereç ve Yöntem: Çalışma kapsamında, 1 Ocak 2019 ile 31 Ocak 2025 tarihleri arasında Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde adneksiyal kitle nedeniyle cerrahi müdahale uygulanmış olan 129 hasta, preoperatif dönemde yapılan görüntüleme ve klinik değerlendirmeler esas alınarak O-RADS ve IOTA (Simple Rules, ADNEX, RMI, LR1, LR2) kriterleri doğrultusunda retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Cerrahi sonrası elde edilen patoloji sonuçları ile O-RADS ve IOTA (Simple Risk, ADNEX, RMI, LR1, LR2) skorları karşılaştırılarak tanısal doğruluk analizleri yapılmıştır. Modeller duyarlılık, özgüllük, pozitif ve negatif prediktif değerler açısından karşılaştırılmıştır. Bulgular: Çalışmaya 129 hasta dahil edilmiştir. Patoloji sonuçları incelendiğinde; %81,4'ü (105 kişi) benign grubunda iken, %18,6'sı (24 kişi) malign grubundadır. ROC eğrisi analizine göre, O-RADS modeli, en yüksek tanısal doğruluğu sağlamıştır (AUC: 0,962; Sensitivite: %95,8; Spesifite: %91,4). IOTA ADNEX modeli, AUC: 0,942, %95,8 sensitivite ve %94,3 spesifite ile O-RADS'a yakın güçlü bir tanısal başarı sergilemiştir. LR1 ve LR2 modelleri, sırasıyla %91,7 ve %91,7 sensitivite ile maligniteyi saptamada etkili olurken, özgüllükleri LR1 için %88,6 ve LR2 için %84,8 olarak bulunmuştur. RMI modeli, %91,7 sensitivite ve %74,3 spesifite ile benign-malign ayrımında makul bir doğruluk sergilemiştir. Malign olgular pozitif sınır olarak kabul edilerek yapılan değerlendirmede IOTA SR, yüksek spesifitesi %90.0 ve sensitivitesi %97.2 ile yüksek doğruluk ve güçlü negatif prediktif değer sunarak klinik güvenilirliğini desteklemiştir. Belirsiz vaka oranının yüksekliği bu modeli sınırlayıcı faktör haline getirmiştir Sonuç: Çalışmamıza göre O-RADS ve IOTA ADNEX modellerinin, diğer skorlama sistemlerine kıyasla daha yüksek genel doğruluk ve ayırt edicilik gösterdiği sonucuna varılmıştır. Ancak her modelin klinik kullanımındaki avantaj ve sınırlılıkları göz önünde bulundurularak, hasta bazlı değerlendirme yapılmalıdır. Deneyimsiz kullanıcılar için algoritmik yapı sunan O-RADS avantaj sağlarken, IOTA modelleri daha detaylı risk hesaplamaları ile değerlendirme imkânı sunmaktadır. Klinik kararlarda bu sistemlerin birlikte veya duruma göre dönüşümlü kullanılması, tanısal doğruluğu artırmaktadır ve benign özellikteki hastalarda gereksiz cerrahi girişimlerin önlenmesine, malignite riski taşıyan olguların ise zaman kaybetmeden ileri düzey merkezlere yönlendirilmesine olanak sağlamaktadır.