Sıçanlarda spermatogenezis ile ilgili düzenleyici genlerin tanımlanması ve moleküler mekanizmalarının araştırılması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, HİSTOLOJİ VE EMBRİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MUHAMMETNUR TEKAYEV

Danışman: Halime Tuba CANBAZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu doktora tezi projesinde, düzenleyici rollere sahip olduğu düşünülen ARID3A ve ARID3B genlerinin spermatogenez üzerindeki rollerinin belirlenmesi ve bu genlerin moleküler mekanizmalarının araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Faz I deney hayvanları çalışmasında, ARID3A ve ARID3B genlerine özgü siRNA'ların etkin konsantrasyonu ve etkinlik süresinin belirlenmesi için 20 adet yetişkin erkek Sprague Dawley sıçanı kullanılmıştır. Bu sıçanlar, 24, 48 ve 72 saat olmak üzere farklı zaman aralıklarında incelenmiştir. Kullanılan siRNA'ların konsantrasyonu ve etkinlik süresinin belirlenmesinin ardından, Faz II deney hayvanları çalışması için 20 adet yetişkin erkek Sprague Dawley sıçanı kullanılmıştır. ARID3A ve ARID3B genlerinin sıçan testis dokusunda in vivo olarak susturma işlemi gerçekleştirildikten sonra ilgili genlerin başarılı bir şekilde susturulmasının doğrulanması için cnPCR, qRT‑PCR ve Western Blot yöntemleri kullanılmıştır. Ayrıca, çalışmada incelenen tüm moleküllerin gen ifadelerinin analizi için qRT‑PCR yöntemi kullanılmıştır. Bu genlerin kodladığı protein ifadelerinin analizi için ise Western Blot yöntemi kullanılmıştır. Protein lokalizasyonlarının tespiti için immünofloresans boyama yöntemi uygulanmıştır. Ek olarak, ARID3A ve ARID3B'nin sıçan testis dokusunda in vivo olarak susturulduktan sonra ortaya çıkabilecek patolojilerin gözlemlenmesi için H&E, TRI ve PAS boyama yöntemleri uygulanmıştır. Son olarak da ARID3A ve ARID3B'nin sıçan testis dokusunda in vivo olarak susturulmasının sperm üzerindeki etkilerini incelemek için sperm parametreleri analiz edilmiştir. Bulgular: Elde edilen verilere göre hem ARID3A hem de ARID3B'nin spermatogenezde düzenleyici rolleri olduğu belirlenmiş ve bu genlerin baskılanmasının germ hücre arrestine ve ölümüne neden olduğu, sonuç olarak da testiküler nekroza yol açtığı bulunmuştur. Sonuç: ARID3A ve ARID3B'nin hem spermatogenezin düzgün ilerlemesi hem de testis dokusu homeostazının sağlanmasında kritik öneme sahip olduğu bulunmuştur.