Cerrahi menopoz ve doğal menopoz tanılı hastalarda serum endokan ve beyin kaynaklı nörotrofik faktör (BDNF) seviyelerinin karşılaştırılması

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ERZURUM TIP FAKÜLTESİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GÖKHAN ARAS

Danışman: Berrin Göktuğ KADIOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışmada, cerrahi ve doğal menopoz tanılı kadınlarda, nörobilişsel hastalıklar için potansiyel bir belirteç olan Beyin Kaynaklı Nörotrofik Faktör (BDNF) ile kardiyovasküler risk belirteci olan endokan düzeyleri karşılaştırıldı. Ayrıca Menopoz Semptomlarını Değerlendirme Ölçeği (MSDÖ) ve Menopoza Özgü Yaşam Kalitesi Ölçeği (MÖYKÖ) ölçekleri üzerinden menopoz semptomları, kemik mineral dansitometre (BMD) sonuçları üzerinden ise kemik mineral yoğunluğu parametreleri gruplar arasında karşılaştırıldı. Gereç ve Yöntem: Bu prospektif kesitsel çalışmaya Erzurum Şehir Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği'ne başvuran 45–52 yaş aralığındaki menopoz tanılı 104 katılımcı dahil edildi. İki grup oluşturuldu: Cerrahi menopoz grubu (n=59), Doğal menopoz grubu (n=45). Katılımcılardan alınan kan örneklerinde serum BDNF ve endokan düzeyleri, menopozal hormon profili, temel biyokimyasal ve hematolojik parametreler çalışılarak sonuçlar kaydedildi. Yüzyüze görüşme yöntemi ile uygulanan MSDÖ ve MÖYKÖ anketleri puanları kaydedildi. Ayrıca hastaların BMD ölçümlerindeki t ve z skorları kayıt altına alındı. Uygun istatistiksel analizler kullanılarak sonuçlar gruplar arasında karşılaştırıldı. Bulgular: Cerrahi menopoz grubunda serum BDNF düzeyleri doğal menopoz grubuna göre daha düşük bulundu (p=0.038). Cerrahi menopoz grubunda serum endokan (ESM-1) düzeyleri doğal menopoz grubuna göre daha yüksek izlendi (p<0.001). Ayrıca MSDÖ ve MÖYKÖ ölçeklerinden elde edilen puanlar cerrahi menopoz grubunda doğal menopoz grubuna göre anlamlı derecede daha yüksekti (p<0.001). Gruplardaki kemik mineral dansitometre sonuçlarında anlamlı fark tespit edilmedi (p=0.618). Korelasyon analizlerinde ise BDNF ve endokan arasında orta etki büyüklüğünde, MSDÖ ve MÖYKÖ arasında ise güçlü ve pozitif yönlü korelasyon olduğu izlendi. Sonuç: Cerrahi menopoz tanılı kadınlarda serum BDNF ve endokan seviyeleri doğal menopoz tanılı kadınlara göre farklı düzeylerderdir. Bu sonuçlara göre cerrahi menopoz tanılı kadınlar doğal menopoz tanılı kadınlara göre kardiyovasküler ve nörobilişsel hastalıklar açısından daha yüksek riske sahip olabilir. Aynı zamanda cerrahi menopoz tanılı kadınlar menopozal semptomları doğal menopoz tanılı kadınlardan daha şiddetli olarak yaşamaktadır.