Yoğun bakım ünitesinde entübe takip edilen hastalarda diyafram fonksiyonunun ultrason ile değerlendirilmesinin weaning başarısı ile ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL FATİH SULTAN MEHMET SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BERFİN SEYREK
Danışman: Arzu YILDIRIM AR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Mekanik ventilasyondan (MV) ayrılma süreci (weaning), ekstübasyon zamanlamasının doğru belirlenmesini gerektiren ve klinik sonuçları doğrudan etkileyen kritik bir aşamadır. Ancak mevcut weaning kriterlerinin prediktif gücü sınırlı olup, solunum kas fonksiyonunu doğrudan yansıtan parametrelere ihtiyaç duyulmaktadır. Diyafram ultrasonografisi (USG), diyaframın yapısal ve fonksiyonel değerlendirilmesine olanak sağlayan, noninvaziv ve yatak başında uygulanabilir bir yöntemdir. Bu çalışmada, yoğun bakım ünitesinde (YBÜ) entübe olarak takip edilen hastalarda diyafram fonksiyonunun USG ile değerlendirilmesinin weaning başarısı ile ilişkisini belirlemek ve diyafram kalınlığı, diyafram kalınlaşma fraksiyonu (DTF) ile diyafram ekskürsiyon amplitüdünün (DE), klasik weaning parametrelerine kıyasla weaning başarısını öngörmedeki prediktif değerlerini karşılaştırmak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Prospektif, gözlemsel çalışmamıza etik kurul onayı (2025/06/1073) alındıktan sonra 1 Mart 2025-31 Aralık 2025 tarihleri arasında YBÜ'de tedavi gören, en az 24 saat invaziv MV uygulanan, weaning için hazır olduğu düşünülen 18 yaş ve üzeri 60 hasta dahil edildi. Demografik veriler, primer yatış tanıları, yandaş hastalıkları, klinik özellikler, MV parametreleri, APACHE II, SOFA, m-NUTRIC skorları kaydedildi. Hastalar MV'den ayrılmadan 30 dk önce MV'de hasta kontrollü moda (PSV) alındı ve diyafram kalınlığı, DE değerleri USG ile ölçüldü ve DTF hesaplandı. Ayrıca RSBI, IWI, akciğer kompliyansı hesaplandı ve kaydedildi. Spontan solunum denemesi sürecinde başarılı olan hastalar ekstübe edildi. Hastalar weaning sonucu açısından başarılı ve başarısız olarak iki gruba ayrıldı ve YBÜ'den çıkış şekli, mortalite varlığı kaydedildi. Parametrelerin weaning başarısını öngörmedeki etkinliği istatistiksel olarak değerlendirildi. Bulgular: Gruplar demografik ve klinik özellikler açısından benzer bulundu (p>0,05). Diyafram USG ölçümlerinde DTF ve DE değerleri açısından gruplar arasında anlamlı bir fark saptanmadı (p>0,05). Bununla birlikte, %19 olarak belirlenen DTF cut-off değeri yüksek duyarlılık (%97,5) göstermiş olup bu değerin altında kalan hastalarda weaning başarısızlığının belirgin olarak daha yüksek olduğu bulundu (p<0.05). MV parametrelerinin tek başına weaning başarısını öngörmede anlamlı olmadığı, klasik weaning prediktörleri değerlendirildiğinde ise yalnızca RSBI'nin çoklu değişken analizde bağımsız prediktör olduğu (p<0,005), diğer solunum parametrelerinin ise bağımsız prediktör olmadığı görüldü. Weaning başarısız olan grupta mortalite oranı, başarılı gruba göre yüksekti. Weaning başarısızlığı, ölüm riskini yaklaşık 8,7 kat artırdığı gözlendi.(OR=8,7; %95 CI=2,5-30,2; p<0,001) Sonuç: Bu çalışmanın bulguları, diyafram USG ile elde edilen parametrelerin tek başına weaning başarısını öngörmede sınırlı olduğunu; ancak DTF için belirlenen cut-off değerinin yüksek duyarlılık göstermesi diyafram fonksiyonunun weaning sürecindeki klinik önemini desteklemektedir. Ayrıca, klasik MV ve solunum parametrelerinin tek başına yeterli prediktif doğruluk sağlamaması ve çoklu değişken analizde yalnızca RSBI'nin anlamlı bulunması, weaning sürecinin multifaktöriyel doğasını desteklemektedir. Bu doğrultuda, diyafram fonksiyonunun MV parametreleri, solunum eforunu yansıtan parametreler ve klinik değişkenlerle birlikte değerlendirilmesinin, weaning başarısının daha doğru ve bütüncül bir şekilde öngörülmesine katkı sağlayabileceği düşünülmektedir. Bununla birlikte, weaning başarısızlığının mortalite ile güçlü ilişkisi, bu sürecin erken ve doğru değerlendirilmesinin klinik açıdan kritik önem taşıdığını da ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Diyafram Ultrasonografisi; Weaning; Diyafram kalınlaşma fraksiyonu; Diyafram ekskürsiyonu; Mekanik Ventilasyon, Ekstübasyon Başarısı