Radial arter ponksiyon öncesi el dolaşımının modifiye allen testi, barbeau testi ve radial arterin usg ile değerlendirilmesi ve aralarındaki ilişkinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ABDULLAH FİDAN
Danışman: Nadide Aysun POSTACI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş – Amaç: Radial arter ponksiyonu; arter kan gazı örneklemesi, invaziv kan basıncı monitorizasyonu ve cerrahi girişimlerde sıkça tercih edilen bir uygulamadır. Elin dolaşımı, radial ve ulnar arterlerin oluşturduğu kollateral arteriyel ağ sayesinde sağlanır. Ancak bu yapının bireyler arası farklılık gösterebilmesi, ponksiyon öncesi el dolaşımının değerlendirilmesini gerekli kılar. Bu amaçla yaygın olarak kullanılan Modifiye Allen Testi (MAT) ve Barbeau Testi, bazı sınırlılıkları nedeniyle zaman zaman yetersiz kalabilmektedir. MAT, elin palmar dolum süresine dayanan basit bir test iken, Barbeau testi pulse oksimetre ve plethysmografi ile daha objektif veriler sunar. Ancak her iki test de el dolaşımı hakkında sınırlı bilgi verebilir ve anatomik varyasyonları ayırt etmede yetersiz kalabilir. USG (Ultrasonografi) ise damarların anatomik yapısını ve çapını daha objektif olarak değerlendirme imkânı sunar. Literatürde Doppler USG ile yapılan değerlendirmelerin, el dolaşımı üzerine daha güvenilir ve doğrudan bilgi sunduğu belirtilmiştir. Bu çalışmada, radial arter ponksiyonu öncesinde uygulanan MAT ve Barbeau testlerinin el dolaşımına dair sağladığı bilgiler ile ultrasonografi ile ölçülen radial ve ulnar arter çapları arasındaki ilişkiyi değerlendirmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Prospektif, gözlemsel, tanımlayıcı-analitik çalışmamıza, elektif cerrahi geçirmesi planlanan, 18 yaş ve üzerindeki ASA (American Society of Anesthesiologists) I–IV sınıfında yer alan gönüllü erişkin hastalar dâhil edilmiştir. Hastalar ameliyathaneye alındıktan sonra demografik verileri kaydedilmiş, vital bulguları ölçülerek kayıt altına alınmıştır. Tüm hastalarda radial arter ponksiyonu öncesinde, yüksek çözünürlüklü lineer prob kullanılarak radial ve ulnar arterlerin çapları ultrasonografi ile ölçülmüştür. Bu işlemin ardından el dolaşım yeterliliğini değerlendirmek amacıyla sırasıyla Modifiye Allen Testi ve Barbeau Testi uygulanmıştır. Elde edilen ultrasonografik ölçümler ile test sonuçları istatistiksel yöntemlerle analiz edilerek karşılaştırılmıştır. Bulgular: MAT süresi uzamış veya Barbeau test skoru Tip D olan hastalarda, ulnar arter çapı anlamlı olarak daha küçük bulundu. Bu bulgu test sonuçlarının anatomik verilerle desteklenmesi gerektiğini göstermektedir. Radial arter çapı ile test sonuçları arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı. Yaşlı bireylerde dolaşım testlerinde bozulma eğilimi gözlenirken, hipertansiyon ve diyabet gibi sistemik hastalıkların test sonuçlarına belirgin bir etkisi olmadığı izlendi. Sonuç: Çalışmamız, Modifiye Allen ve Barbeau testlerinin özellikle radial arter girişimi öncesi şüpheli veya anormal sonuç verdiği durumlarda, ultrasonografi ile ulnar arter çapının değerlendirilmesinin ek bilgi sağlayabileceğini göstermektedir. El dolaşımının yeterliliği, daha çok ulnar arterin durumu ile ilişkili görünmektedir. Bu nedenle, klinik karar sürecinde yalnızca fiziksel testlere değil, ultrason gibi objektif yöntemlere de başvurulması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Radial arter, Modifiye Allen Testi, Barbeau Testi, Ultrasonografi, El dolaşımı