Kadın genital mutilasyonun ruh sağlığı üzerindeki sonuçları

ESRA KELEŞ PEKER

Kadın genital mutilasyonun ruh sağlığı üzerindeki sonuçları

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, HALK SAĞLIĞI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ESRA KELEŞ PEKER

Danışman: Mustafa ÖZTÜRK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışmanın amacı Somali'de kadın genital mutilasyonuna (KGM) maruz kalan kadınların ruh sağlığı durumlarını araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Bu araştırma kesitsel bir çalışmadır. Araştırma Somali Mogadişu Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne başvuran kadınlar arasında yürütülmüştür. Çalışmada veri toplama aracı olarak katılımcılara sosyodemografik özelliklerini ve Kısa Dayanıklılık Ölçeği, Travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) için Ulusal Stresli Olaylar Anketi-Kısa Ölçek, Kısa Semptom Envanteri (KSE), Çocukluk Çağı Travma Anketi-Kısa Form ölçeklerini içeren an-ketler uygulanmıştır. Bulgular: TSSB şiddetinin temel belirleyicileri arasında travma öyküsü, cinsel işlev bozukluğu, önceden açıklanmamış KGM prosedürleri ve anne veya büyükannenin kararları yer almıştır (β = 0,45, p <0,001; β = 0,32, p <0,01; β = 0,28, p <0,05; β = 0,34, p <0,01). Psikolojik dayanıklılık TSSB'ye karşı koruyucu bir faktör olarak görev yapmıştır (β = -0,22, p <0,05). Çocukluk çağı travması, özellikle fiziksel ve cinsel istismar, TSSB ve diğer psiko-lojik semptomlarla pozitif korelasyonlar göstermiştir (r = 0,32 ila 0,52, p <0,01). Psikolojik sıkıntının temel belirleyicileri arasında duygusal ihmal (β = -0,28, p <0,01), şiddet korkusu (β = 0,22, p <0,05) ve düşük psikolojik dayanıklılık (β = -0,22, p <0,05) yer almıştır. Sonuçlar: KGM Tip III/IV uygulanan kadınlarda, Tip I/II'ye sahip bireylere kıyasla cinsel işlev bozuklukları ve obstetrik komplikasyon oranlarında anlamlı bir artış gözlemlen-miştir. Ayrıca, bu grupta TSSB ve diğer psikolojik bozuklukların belirgin şekilde yüksek olarak gözlenmiştir. KGM uygulamalarının en önemli karar vericileri ise sıklıkla anneler ve büyükanneler olarak belirlenmiştir.