Sigara kullananlarda uyku kalitesi, gündüz uykululuğu, depresyon ve anksiyete düzeylerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KONYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BETÜL ŞAHİN DEVECİ
Danışman: Selma PEKGÖR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Dünyada ve ülkemizde en yaygın kullanılan bağımlılık yapıcı madde olan sigara, önlenebilir hastalık ve ölüm sebepleri arasında ilk sırada yer almaktadır. Sigara kullanımı, en büyük halk sağlığı tehditlerinden birisidir ve yüksek mortalite oranları ile ilişkilidir. Pek çok kronik hastalığın yanı sıra uyku bozuklukları, anksiyete ve depresyon ile de ilgili olduğu gösterilmiştir. Bu çalışmada sigara içen ve hiç içmemiş olan bireylerde uyku kalitesi, gündüz uykululuğu, depresyon ve anksiyete düzeyinin karşılaştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırma SBÜ Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği polikliniği ve bağlı bulunan 78 no'lu Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne herhangi bir nedenle başvuran ve çalışmaya katılmayı kabul eden 473 kişi ile yapıldı. Çalışmaya dahil edilen tüm hastalara sosyodemografik bilgi formu, Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ), Epworth Uykululuk Ölçeği (EUÖ), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ve Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ) doldurtuldu. Sigara içen kişilere Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi (FNBT) uygulandı. Verilerin analizinde SPSS 22.00 yazılımı kullanıldı. Bulgular: Çalışmaya alınan katılımcıların %37,6'sı (n=178) kadın, %62,4'ü (n=295) erkekti. Katılımcıların yaş ortancası 31 (20-64) bulundu. Sigara içen gruba uygulanan FNBT puanlarına göre katılımcıların %15,8'i (n=39) çok az, %15,8'i (n=39) az, %13,4'ü (n=33) orta, %28,7'si (n=71) yüksek, %26,3'ü (n=65) çok yüksek düzeyde nikotin bağımlılığına sahipti. Sigara içen grubun eğitim düzeyi (p<0,001) ve aylık geliri (p<0,001) sigara içmeyen gruba göre daha düşük bulundu. Sigara içenlerde anksiyete (p<0,001) ve depresyon (p<0,001) düzeyleri daha yüksek, uyku kaliteleri daha kötü (p<0,001), gündüz uykululukları daha fazla (p=0,006) bulundu. Sigara içen katılımcıların bağımlılık düzeylerini gösteren FNBT puanları ile BAÖ (p<0,001), BDÖ (p=0,004) ve PUKİ (p<0,001) puanları pozitif yönde korelasyon gösterdi. Kadınların anksiyete düzeyi erkeklere göre daha yüksekti (p=0,026). Eğitim düzeyi arttıkça anksiyete (p=0,026) ve depresyon (p=0,006) düzeyinin azaldığı görüldü. Sigara içme düzeyi (paket/yıl) ile anksiyete düzeyi (p=0,008), anksiyete düzeyleri ile de depresyon düzeyi pozitif yönde korelasyon gösterdiği bulundu. Kötü uyku kalitesi; nikotin bağımlılığı (p<0,001) ve gündüz uykululuğu düzeyleri ile (p<0,001) pozitif yönde korelasyon gösterdi. Sonuç: Sigara içen kişilerde anksiyete, depresyon ve gündüz uykululuğu seviyeleri daha yüksek, uyku kalitesi daha kötüdür. Nikotin bağımlılığı arttıkça anksiyete ve depresyon seviyesi artar, uyku kalitesi olumsuz etkilenir. Bu çalışmadan elde ettiğimiz veriler; sigara içicilerinin kanser ve kardiyovasküler hastalıklar yanında anksiyete, depresyon ve uyku bozuklukları yönünden de yüksek risk taşıdığını göstermiştir. En önemli görevi koruyucu hekimlik olan aile hekimliği uzmanları sigara içen bireyleri bütüncül bakış açısı ile değerlendirmeli, ruhsal durum muayenesini de mutlaka günlük pratiğine eklemeli ve ruhsal hastalıkları olanlara sigara bırakma konusunda rehberlik etmelidir. Anahtar kelimeler: Sigara, uyku kalitesi, gündüz uykululuğu, anksiyete, depresyon