Obezitede periyodik kan basıncı ve endotel disfonksiyonu arasındaki ilişki
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMA NUR ÇAKIR
Danışman: İhsan ATEŞ
Özet:Amaç: Gece boyunca değişen nörohumoral etkiler, kan basıncında periyodik şekilde dalgalanmalar oluşturduğundan klasik dipper/nondipper ayrımı çoğu durumda yetersiz kalmaktadır. Bu çalışmada, obeziteli bireylerde ayaktan kan basıncı izlemi (AKBİ) verileri kullanılarak gece kan basıncının üç periyotta değerlendirilmesi, bu periyotların non-dipper/dipper davranış kombinasyonlarıyla periyodik sirkadiyen kan basıncı sınıflarının oluşturulması ve bu sınıfların endotelyal disfonksiyonla ilişkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya ek hastalığı bulunmayan 160 obeziteli birey dâhil edildi. AKBİ verilerine göre gece dönemi 20:00–00:00 (Periyot 1), 00:00–04:00 (Periyot 2) ve 04:00–08:00 (Periyot 3) şeklinde üç ayrı periyotta incelendi. Her periyotta dipper/non-dipper davranışı belirlendi ve periyot kombinasyonlarına göre sekiz fenotipik sınıf oluşturuldu. Endotelyal fonksiyon, karotis intima–media kalınlığı ve endokan düzeyleriyle değerlendirildi. Periyodik sınıflar ile endotel disfonksiyonu arasındaki ilişkiler çok değişkenli lojistik regresyon analizleriyle incelendi. Bulgular: Çalışma popülasyonumuzda endotel disfonksiyonu %38,7 oranında saptandı. Endotel disfonksiyonu olan hastalarda medyan Human ESM-1 düzeyi daha yüksek, periyodik sirkadiyen kan basıncı sınıflamasında 3. periyotta non-dipper patern baskın ve fenotipik sınıflamada sınıf E çoğunlukta izlendi. Sınıf E'de yer alan olgular, diğer sınıflardaki hastalara kıyasla daha yüksek karotis intima-media kalınlığına sahipti ve bu olgularda endotel disfonksiyonu oranı daha fazla izlendi. LASSO regresyon analizinde çok değişkenli lojistik regresyon modelinde; artmış yaş, artmış bel çevresi/boy oranı ve Sınıf E endotel disfonksiyonunu öngören bağımsız prediktörler olarak saptandı. Endotel disfonksiyonu varlığı ve sodyum düzeyi Sınıf E'yi öngören bağımsız prediktörler olarak belirlendi. Sonuç: Bulgularımız, çalışmamızdaki yeni kan basıncı sınıflamasının gece boyunca kan basıncındaki düzensizlikleri daha erken görünür kıldığını göstermektedir. Özellikle sabaha yakın dönemde non-paterninin baskın olarak izlenmesi ve tüm periyotlarda düşüşün bozulduğu Sınıf E grubunun, endotel disfonksiyonunu yansıtan göstergeler olduğu saptanmıştır. Bu sonuçlar, periyodik değerlendirmenin obezitede kardiyovasküler risk belirlemede önemli bir ek katkı sağlayabileceğini düşündürmektedir. Anahtar Kelimeler: Endokan, Endotel Disfonksiyonu, Obezite, Periyodik Sirkadiyen Kan Basıncı, Sirkadiyen Kan Basıncı