Pilotların uçuş sırasında yaşadıkları medikal olayların değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YONCA GÜL AYDIN
Danışman: Erdinç ERCAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada, pilotlara yapılan periyodik muayenelerde uygulanan %1 kuralının gerçek hayat bulgularıyla olan korelasyonunun saptanması ve uçuş emniyetini tehlikeye sokacak medikal durumların ortaya konması ve pilot farkındalığının arttırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız, ülkemizde sivil havacılık faaliyetlerinde bulunan pilotların katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara sosyodemografik ve mesleki özelliklerini sorgulayan sorulara ek olarak uçuş sırasında yaşanan medikal problemleri içeren sorulardan oluşan çevrimiçi bir anket uygulanmıştır. Bulgular: 104 erkek, 11 kadın pilotun katılımı ile çalışmamızda toplam 115 pilotun verileri değerlendirilmiştir. Yaş ortalamaları erkeklerde 40,84±12,86 ve kadınlarda 28,64±7,93 olarak bulunmuştur. Erkek katılımcıların uçuş yılı ortalaması 14,33±12,92; kadınların 4,82±5,90 tespit edilmiş olup toplam uçuş süresi ortalaması erkeklerde 3299,56±3134,44; kadınlarda 1379,91±2192,40 saat olarak bulunmuştur. Çalışmamızda erkek pilotların %12,5'i (n=13) uçuş sırasında medikal bir olay yaşadıklarını bildirirken, kadın pilotlar uçuşları sırasında herhangi bir medikal olay yaşamadıklarını bildirmişlerdir. Medikal bir problem yaşayan 13 erkek pilotun %4,8'i (n=5) meslek hayatları boyunca uçuş sırasında geçici medikal inkapasitasyon yaşadıklarını belirtmişlerdir. Medikal olay yaşayan erkek pilotların 1'i (%7,7) tek pilotlu uçuş sırasında kısa süreli inkapasitasyon yaşadığını belirtirken; 4'ü (%30,8) iki pilotlu uçuş sırasında inkapasite olarak kontrolü diğer pilota devretmek zorunda kaldığını ifade etmiştir. Çalışmamızda tüm pilotların (erkek) yıllık medikal inkapasitasyon oranı %0,3 olarak bulunmuştur. Pilotların %23,1'i yaşadıkları medikal olayı uçuş emniyetini tehlikeye sokma açısından orta ve yüksek riskli olarak bildirmişken pilotların %53,8'i bu durumu bildirmemiştir ve yaklaşık %70'i sonrasında profesyonel bir destek almamıştır. Profesyonel destek almayan pilotların yaklaşık %12'si yaşadıkları medikal sorunun halen devam ettiğini bildirmiştir. Uçuş sırasında medikal olay yaşadığını bildiren pilotların yaşadıkları problemin sistemlere göre dağılımlarına bakıldığında en sık Gastrointestinal Sistem (n=9 %69,2; erkek pilotların %8,6'si) ve baş ve kulak ağrısı (n=7 %53,8; erkek pilotların %6,7'si) sorunlarının yaşandığı görülmüştür. Çalışmamızda medikal olayların kümülatif olarak %84,6'sı uçuşun kritik safhalarında başlamış veya devam etmiştir. Sonuç: Çalışmamızdaki pilotların yıllık medikal inkapasitasyon oranı %0,3 olarak bulunmuş olup ulusal ve uluslararası hedeflenen %1 kuralı ile uyuşmaktadır. Ancak çalışmamızda medikal olayların büyük çoğunluğu uçuşun kritik safhasında ya başlamış veya devam etmiş olup uçuş sırasında medikal bir sorun yaşayan 2 pilottan biri bu durumu bildirmemiş ve bunun uçuş güvenliği açısından potansiyel bir risk olduğunu düşünmemişlerdir. Çalışmamızın verileri pilotların medikal inkapasitasyon ve doğurabileceği katastrofik sonuçlar konusunda farkındalıklarının arttırılmasına ve geri bildirim konusunda daha çok teşvik edilmelerine ihtiyaç bulunduğunu düşündürmektedir. Anahtar Kelimeler: Tıbbi İnkapasitasyon, Uçuş Sırasında Yaşanan Medikal Olay, Havacılık, Sivil Pilotlar, %1 kuralı, Akran Destek Programı