Robot yardımlı radikal prostatektomide upstage öngörmede preoperatif multiparametrik manyetik rezonans görüntüleme ile ölçülen periprostatik yağ doku kalınlığının önemi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMRE UZUN
Danışman: Erkan ÖLÇÜCÜOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Prostat kanseri yaygınlığında artış toplumsal bir halk sağlığı sorunu olarak gündeme gelmektedir. Prostat kanser hastalarında periprostatik yağ doku kalınlığı ile prostat kanserinin agresif seyri arasında ilişki saptayan bazı çalışmalar mevcuttur. Hastalık seyrini öngörecek faktörler hastanın klinik takibi için çok önemlidir. Hastalara yapılan tetkiklerin veya alınan/ uygulanan operasyonların sonuçlarını öngörebilmek için mevcut hastaların sonuçlarının incelenmesi ve birtakım prediktif faktörler ile arasındaki ilişkinin teyit edilmesi önem arz etmektedir. Bu çalışmada kliniğimizde prostat kanser nedeniyle takip ve tedavi edilen hastaların cerrahi sonuçlarını incelemek, patolojik olarak upstage gösteren ve göstermeyen hastalar arasında periprostatik yağ doku ilişkisini tespit etmeyi amaçladık. Gereç Yöntem: 18 Şubat 2019- 01 Nisan 2022 tarihrleri arasında robotik radikal prostatektomi cerrahisi geçiren ve Multiparametrik MR görüntülemesi mevcut olan hastalar araştırmaya dahil edildi. Kriterlere uyan 124 hastanın spesmen patolojisi ile transrektal ultrason eşliğinde yapılan prostat biyopsisi patolojilerini tümör dağılımı ve grade'i açısından karşılaştırıldı. Hastalar upstage durumuna göre iki gruba ayrıldı ve bu iki grup arasında mpMRI' da ölçülen periprostatik yağ doku kalınlığı ile upgrading ve upstaging ile ilişkisi araştırılmıştır. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 124 robot yardımlı radikal prostatektomi uygulanan hastanın ortanca yaşı 64 yıl ve preoperative PSA düzeyleri 7.3 ng/mL idi. Ortanca PSAD 0.15 ng/mL/cm3 olarak saptandı. 71 (% 57.3) hastanın preoperative prostat biyopsi sonucu ISUP grade 1 olarak raporlandı. 48 (% 38.7) hastanın klinik evresi T1c iken 76 (% 61.3) hasta evre T2 idi. NCCN risk sınıflamasına göre 56 (% 45.2) hastada düşük riskli iken 37 (% 29.8) hasta yüksek riskli idi. Ortanca PPYK 4.03 mm iken SYK 36.4 mm idi. Hastaların ortanca prostat volümü 49.5 cm3 idi. Radikal prostatektomi spesmeninin patolojik incelenmesi sonucu tüm hastaların 53 (% 42.7)'ünde cerrahi sınır pozitif olarak raporlandı. Bunun yanı sıra 45 (% 36.3) hastada upgrading ve 53 (% 42.7) hastada upstaging saptandı. Hastalarla ilgili demografik, klinik, radyolojik ve patolojik özellikler tablo 1'de gösterilmiştir. Hastalar upstaging durumuna göre iki gruba ayrıldığında gruplar arasında yaş, preoperatif PSA düzeyi, PIRADS skoru, SYK ve prostat volümü açısından farklılık saptanmadı. Bunun yanında upstaging görülen grupta PSAD ve PPYK istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha fazla bulundu (sırasıyla p=0.007 ve p=0.003). Yine upstaging görülen grupta biyopsi ISUP grade ≥4 olan ve klinik evre T2 olan hasta grubu daha fazlaydı (sırasıyla p=0.008 ve p=0.04). İki grubun karşılaştırmalı analizi tablo 2'de gösterilmiştir. Çalışmamızda PPYK'nin robot yardımlı radikal prostatektomi sonrası upstaging öngörmede belirleyici faktör olup olmadığıyla ilgili % 95 güven aralığı ile ROC eğrisi üretildi ve kesim noktası belirlendi. Buna göre PPYK > 5.13 mm olması radikal prostatektomi sonrası upstaging öngörücü bir faktör olarak bulundu (EAA=0.655, P=0.003, % 95 GA (0.557-0.752) (Şekil 1 ve Tablo 3). İki hasta grubu arasında anlamlı farklılık gösteren parametreler çok değişkenli lojistik regresyon analizleri değerlendirildi. Böylece radikal prostatektomi sonrası upstaging için bağımsız risk faktörlerinin belirlenmesi amaçlandı. Buna göre biyopsi ISUP grade ≥4 olması (OR=6.061; %95 GA=1.49-24.659; p=0.012) ve PPYK > 5.13 mm olması (OR=3.435; %95 GA=1.541-7.658; p=0.003) bağımsız risk faktörleri olarak saptandı (Tablo 4). Sonuç: Prostat kanseri seyrini ön görmede günümüzde çeşitli yöntemler ve parametreler kullanılmaktadır. Çalışmamızda Multiparametrik MR ile ölçülen Periprostatik yağ doku kalınlığının 5.13 mm üzerinde prostat kanserinde cerrahi sonrası upstage için bağımsız bir risk faktörü olarak tespit ettik. Ayrıca çalışmamızda operasyon öncesi yapılan biyopside yüksek İSUP skoru upstage için bağımsız bir risk faktörü olarak saptandı. Anahtar Kelimeler: Prostat Kanseri, Periprostatik Yağ Doku, Upstage, Robotik Prostatektom