Kendilik Hissi Ölçeğinin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması ve alkol-madde kullanım bozukluğu tanılı hastalarda kendilik hissi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY PROF. DR. MAZHAR OSMAN RUH SAĞLIĞI VE SİNİR HASTALIKLARI SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İMGE İLKE ÖZEL
Danışman: Murat ERKIRAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Bu çalışmanın amacı kadın alkol ve madde kullanım bozukluğu tanılı hastaların, erkek hastalardan klinik ve fenomenolojik özellikler ve kendilik hissi açısından farkını ortaya koymak ve bu amaç doğrultusunda Kendilik Hissi Ölçeği'ni geçerlik ve güvenirliğini yaparak Türkçe'ye uyarlamaktır. GEREÇ VE YÖNTEM: Hasta grubu örneklemini Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne bağlı Erişkin Arındırma Merkezi'ne başvuran DSM-5'e göre alkol ve/veya madde kullanım bozukluğu (AMKB) tanısı alan 40 kadın ve 40 erkek olmak üzere 80 hasta oluşturmaktadır. Geçerlik güvenirlik için ise örneklemi 2025 yılında İstanbul'da bir üniversiteye kayıtlı lisans ve ön lisans programlarında okuyan ya da üniversiteden mezun 120 sağlıklı gönüllü oluşturmaktadır. Tüm katılımcılardan hem sözel hem yazılı olarak onam alınmıştır. Sağlıklı gönüllülere Borderline Kişilik Ölçeği, Beck Depresyon Envanteri, Beş Faktör Kişilik Envanteri, Marlowe-Crowne Sosyal Beğenirlik Ölçeği Kısa Formu, Reddedilme Duyarlılığı Ölçeği, Gözden Geçirilmiş Kendini Ayarlama Ölçeği, Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği ve Türkçe Kendilik Hissi Ölçeği (KHÖ) verilmiştir. Hasta popülasyonuna ise Türkçe Kendilik Hissi Ölçeği, Borderline Kişilik Ölçeği ve Beck Depresyon Envanteri verilmiş, Sosyodemografik ve Klinik Veri Formu araştırmacı tarafından doldurulmuş ve sonuçlar istatistiki analize tabi tutulmuştur. BULGULAR: Kendilik hissi ölçeği (KHÖ) puanları, alkol ve madde kullanım bozukluğu (AMKB) grubunda sağlıklı gruba göre yüksek bulunmuştur. Yaş, cinsiyet ve medeni durum ile KHÖ puanları arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır. KHÖ puanları eğitim seviyesi ve remisyon süreleri ile ters korelasyon göstermiştir. Borderline Kişilik Ölçeği ve Beck Depresyon Envanteri puanları ile ise anlamlı seviyede pozitif yönde ilişkili bulunmuştur. AMKB hastalarında kadın ve erkek cinsiyet arasında kendilik hissi açısından fark saptanmamıştır. Kadınlarda yalnızca AKB oranı daha yüksek, intihar ve kendine zarar verme davranışları daha fazla, ek psikiyatrik hastalık kaydı daha fazla bulunmuştur. Kullanım sebeplerinde kadın hastalarda erkeklerden farklı olarak partner etkisi ve stres faktörünün daha etkili olduğu görülmüştür. SONUÇLAR: Kendilik Hissi Ölçeği (KHÖ) Türkçe dilinde geçerli ve güvenilir bir ölçektir. Alkol ve madde kullanım bozukluğu (AMKB) tanılı hastalarda kendilik hissinin zayıfladığı ve bu zayıflığın borderline kişilik özellikleri, depresif belirtiler, kendilik imgesi, boşluk duygusu, dürtüsellik, yoğun öfke ve psikoz benzeri semptomlar gibi psikopatolojik belirtilerle ilişkili olduğu bulunmuştur. Sosyodemografik değişkenlerden yalnızca eğitim süresiyle anlamlı ilişkili olan kendilik hissinin, AMKB hastalarında remisyon süresi ile ilişkili olduğu saptanmıştır. Kadın ve erkek hastalar arasında kendilik hissi açısından anlamlı fark gözlenmemiş olsa da kadınların intihar girişimi, kendine zarar verme, partner ve dış faktörler sebebiyle alkol-madde kullanma ve gebelik döneminde madde kullanımının sürmesi gibi özel riskler açısından farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Bu bulgular, cinsiyete duyarlı müdahale yaklaşımlarının önemini vurgulamaktadır. Anahtar Kelimeler: Alkol ve Madde Kullanımı, Cinsiyet, Kendilik Hissi