Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) olan çocuklarda özgül öğrenme güçlüğü (ÖÖG) ile mizaç özellikleri ve duygu düzenleme becerileri arasındaki ilişki
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ÇOCUK VE ERGEN RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞÇE ÖNAL ÖZTÜRK
Danışman: Esra ÇÖP
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırmada, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) tanılı çocuklarda özgül öğrenme güçlüğü (ÖÖG) varlığının mizaç özellikleri ve duygu düzenleme becerileri üzerindeki etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 7-12 yaş aralığında 36 DEHB tanılı, 35 DEHB+ÖÖG tanılı ve 35 sağlıklı kontrol grubu olmak üzere toplam 106 çocuk dahil edilmiştir. Tüm katılımcılar DS -5 tanı kriterlerine göre değerlendirilmiş; kul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi – Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli (ÇDŞG-ŞY) uygulanmıştır. Çalışmamızda ölçüm araçları olarak Sosyodemografik Veri Formu, kul Çağı Çocukları çin izaç Ölçeği ( ÇÇ Ö), Duygu Ayarlama Ölçeği (DAÖ), Öğrenme Bozukluğu Belirti Tarama Testi (ÖBBTT) ve Conners derecelendirme ölçekleri kullanılmıştır. Araştırmaya dahil edilen tüm çocuklara WISC-R ( Wechsler Çocuklar çin Zeka Testi) ve ÖÖG belirtileri olan çocuklara genişletilmiş ÖÖG bataryası uygulanmıştır. Bulgular: Sonuçlar, DEHB+ÖÖG grubunun, yalnızca DEHB tanılı ve sağlıklı çocuklara kıyasla bazı mizaç boyutlarında ve duygu düzenleme becerilerinde anlamlı farklılıklar gösterdiğini ortaya koymuştur. DEHB+ÖÖG grubunun mizaç boyutlarından olan yaptığı işi sürdürebilmede daha fazla güçlük çektiği bulunmuştur. Ayrıca DEHB grubundaki çocukların da sağlıklı çocuklara göre yaptığı işi sürdürebilmede daha fazla zorlandıkları saptanmıştır. Özgül öğrenme güçlüğünün DEHB'ye eşlik ettiği durumda duygu ayarlama becerisinin de olumsuz yönde etkilendiği ve sağlıklı kontrol grubuna göre bu komorbiditiye sahip çocukların duygularını ayarlamada daha fazla güçlük yaşadıkları gözlenmiştir. Ayrıca duygu düzenleme ile mizaç özellikleri arasında anlamlı korelasyonlar saptanmıştır. Sonuç: Elde edilen bulgular, DEHB'ye eşlik eden ÖÖG'nin çocukların mizaç özelliklerini ve duygu düzenleme becerilerini olumsuz yönde etkileyebileceğini göstermektedir. Bu durum, klinik değerlendirmelerde DEHB ve ÖÖG birlikteliğinin dikkate alınmasının önemini vurgulamaktadır. Çocukların işlevselliğini artırmaya yönelik müdahalelerde, mizaç özellikleri ve duygu düzenleme becerilerinin göz önünde bulundurulmasının tedavi sürecine katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, özgül öğrenme güçlüğü, mizaç, duygu düzenleme