Şizofreni tanılı hastalarda antipsikotik tedavi ile serum bilirubin düzeylerinin psikopatoloji ve bilişsel yetiler üzerine etkisi

KADRİYE NUR ÇAKMUR

Şizofreni tanılı hastalarda antipsikotik tedavi ile serum bilirubin düzeylerinin psikopatoloji ve bilişsel yetiler üzerine etkisi

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY PROF. DR. MAZHAR OSMAN RUH SAĞLIĞI VE SİNİR HASTALIKLARI SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: KADRİYE NUR ÇAKMUR

Danışman: Murat ERKIRAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

AMAÇ: Şizofreni hastalarında serum bilirubin düzeylerinin hastalığın akut alevlenme dönemi, hastalık şiddeti ve hastalardaki bilişsel fonksiyonlar üzerindeki etkisinin araştırılması ve hastalık seyrinde önemli bir biyolojik belirteç olabileceğinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi psikiyatri kliniklerinden takipli 72 şizofreni tanılı hasta ve 45 sağlıklı gönüllü alınmıştır. Sosyodemografik ve klinik veri formu tüm katılımcılarla doldurulmuştur. Hastalara akut alevlenme döneminde Kısa Psikiyatrik Değerlendirme Ölçeği (KPDÖ), Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS), Klinik Global İzlenim Ölçeği (CGI) ölçekleri uygulanarak değerlendirilmiş ve serum bilirubin düzeylerine bakılmıştır. Remisyon döneminde de hastalara KPDÖ, PANSS, CGI ölçekleri değerlendirilmek üzere tekrar uygulanmış serum bilirubin düzeyleri ölçülmüş ve ayrıca Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği (MOCA) uygulanmıştır. Sağlıklı gönüllü grubuna da MOCA ölçeği uygulanmış serum bilirubin düzeylerine bakılmıştır. BULGULAR: Hasta ve kontrol grubu yaş ve cinsiyet açısından homojen dağılım göstermektedir. Hasta grup ve kontrol grup arasında demografik veriler kıyaslandığında eğitim düzeyi (p=0,002), medeni durum, meslek, soygeçmiş, suisid öyküsü (p<0,001) ve adli öykü (p=0,004) arasında istatistiksel anlamlı fark saptanmıştır. Hastaların tedavi öncesi ve sonrası total, direkt ve indirekt bilirubin değerleri, PANNS değerleri incelendiğinde tüm alt grup ve toplam değerlerde ve KPDÖ değerlerinde istatistiksel anlamlı azalma saptanmıştır(p<0,001). Hastaların tedavi sonrası MOCA değerleri, indirekt ve total bilirubin değerleri, kontrol grubu değerleri ile karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır (p<0,001). Hastaların tedavi öncesi yapılan CGI ve PANNS P ve PANNS T değerleri ile tedavi öncesi bilirubin düzeyleri arasındaki ilişki incelendiğinde direkt bilirubin, indirekt bilirubin ve total bilirubin ile ölçek puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif korelasyon saptanmıştır. Çalışmaya dahil edilen tüm bireylerin bilirubin düzeyleri ve MOCA değeri arasında indirekt bilirubin (r=0,232, p=0,017) ve total bilirubin (r=0,267, p=0,006) arasında pozitif yönde zayıf korelasyon saptanmıştır. Hastaların tedavi öncesi direkt bilirubin değerleri ile kontrol grubu direkt bilirubin değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır(p<0,05). Klozapin kullanımı ile tedavi sonrası total bilirubin (p=0,005) değerleri arasında anlamlı farklılık saptanırken diğer değerler arasında istatistiksel fark saptanmamıştır. Hastaların ve kontrol grubunun demografik verilerine göre bilirubin düzeyleri incelendiğinde adli öykü ile bilirubin düzeyleri arasında kontrol grubunda istatistiksel anlamlı ilişki saptanmazken hasta grubunun tedavi öncesi ve sonrası direkt bilirubin değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır (p=0,047). SONUÇ: Şizofreni hastalarının akut alevlenme döneminde serumdan ölçülen direkt, indirekt ve total bilirubin düzeylerinin, remisyon dönemine göre yüksek olduğu ve hastalık şiddeti ile negatif korelasyon gösterdiği bulunmuştur. Tüm gruplarda serumdan ölçülen indirekt ve total bilirubin düzeyi ile MOCA ölçeği arasında pozitif yönde zayıf korelasyon saptanması, bilişsel fonksiyonlar üzerinde indirekt ve total bilirubin düzeylerinin etkili olabileceğini göstermiştir. Bu sonuçlar hastalığın şiddeti ve seyrini ön görmede serum bilirubin düzey ölçümlerinin bize yol göstereceğini destekler niteliktedir. Şizofreni hastalığı patogenezi ile bilirubin düzeyleri ilişkili görülmekle birlikte bu alanda yapılacak ileri çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Ayrıca çalışmanın bulgularının akut dönem ile remisyon dönemi arasında bilişsel ve biyolojik temellerinin birbiriyle ilişkisini araştıran çalışmalar için dikkat çekeceği düşünülebilir.