Aile hekimliğine başvuran erişkin bireylerde sağlıklı yaşam biçimi davranışları ile depresyona eğilim arasındaki ilişki
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAĞCILAR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SELVİNAZ TABAR
Danışman: Murat ALTUNTAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada, aile hekimliğine başvuran erişkin bireylerin sağlıklı yaşam biçimi davranışları ile depresyona eğilimleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Gözlemsel ve kesitsel nitelikteki bu çalışmaya, Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) İstanbul Bağcılar Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Aile Hekimliği Kliniği'ne bağlı Güneşli Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'nde kayıtlı, araştırma sırasında mevcut depresyon tanısı bulunmadığını belirten ve gönüllü katılım sağlayan, 18-65 yaş arası 442 birey dahil edilmiştir. Bilişsel yeti kısıtlılığı olan ve çalışmaya katılmaya gönüllü olmayan bireyler dışlanmıştır. Çalışmada, katılımcıların sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını ve depresyona eğilim düzeylerini ölçmek için "Sosyodemografik Bilgi Formu", "Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II (SYBDÖ II)" ve "Birinci Basamak için Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ-BB)" kullanılmıştır. Elde edilen veriler, IBM SPSS 25 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya 18-65 yaş aralığında toplam 442 birey katılmış olup, katılımcıların %55,2'si (n=244) kadın, %44,8'i (n=198) erkektir ve ortanca yaşları 40'tır. Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II'nin ortanca puanı 126 (78-189) olup, alt boyutlar incelendiğinde en düşük puan fiziksel aktivite 14,5 (8-32), en yüksek puan ise manevi gelişim 26 (13-36) alt boyutunda elde edilmiştir. Vücut kitle indeksi ile SYBDÖ II toplam puanı arasında negatif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p=0,001). Üniversite ve üstü eğitim düzeyine sahip olan, yüksek gelirli, sigara ve alkol kullanmayan, genel sağlık durumunu iyi olarak değerlendiren, sağlıklı bir yaşam için sürekli çaba gösteren ve sağlıklı bir yaşam için aile hekimi yardımı alan bireylerin SYBDÖ II toplam puanları istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (sırasıyla; p=0,001; p<0,001; p=0,012; p=0,034; p<0,001; p<0,001; p=0,001). Birinci Basamak için Beck Depresyon Ölçeği puanlarının ortanca değeri ise 3 (0-17) olarak saptanmıştır. Çocuğu olmayan, gelirim yetersiz diyen, sigara kullanan, genel sağlık durumunu kötü olarak değerlendiren ve sağlıklı yaşam için aile hekimi yardımı almayan bireylerin BDÖ-BB puanlarının istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptanmıştır (sırasıyla; p=0,040; p<0,001; p=0,007; p<0,001; p=0,030). Sağlıklı bir yaşam için sürekli çaba gösterdiğini belirten bireylerin BDÖ-BB puanları, ara sıra çaba gösteren ve çaba göstermeyen ama planlayan bireylere göre daha düşük bulunmuştur (p<0,001). SYBDÖ II'nin tüm alt boyutları ve toplam ölçek puanı ile BDÖ-BB arasında ise negatif yönlü istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0,001). Sonuç: Bu çalışmada, sağlıklı yaşam biçimi davranışları ile depresyona eğilim arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Sonuçlar, sağlıklı yaşam biçimi davranışları yüksek olan bireylerde depresyona eğilimin daha düşük olma eğiliminde olduğunu göstermektedir. Buna bağlı çalışmamız sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının potansiyel koruyucu rolüne işaret ederek, aile hekimlerinin bu davranışları rutin değerlendirmesini önermektedir. Anahtar Kelimeler: Aile hekimliği, depresyona eğilim, sağlıklı yaşam biçimi davranışları