Yoğun Bakım Ünitesi (YBÜ)'nde yatan hastalarda çoğul ilaca dirençli (MDR), yaygın ilaca dirençli (XDR) ve panrezistan (PDR) Klebsiella pneumoniae enfeksiyonları için risk faktörleri ve tedavide seftazidim-avibaktam, kolistin içeren kombinasyonlar ve kolistin dışı kombinasyon tedavilerin karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ENFEKSİYON HASTALIKLARI VE KLİNİK MİKROBİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MELEK SENA ALTUN
Danışman: Salih CESUR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Yoğun Bakım Ünitesinde (YBÜ) yatan ve dirençli Klebsiella pneumoniae (K. pneumoniae) enfeksiyonu gelişen hastalarda dirençle ve mortaliteyle ilişkili risk faktörlerinin belirlenmesi ve tedavide kullanılan rejimlerin (monoterapi ve kombine tedavi) etkinliklerinin karşılaştırılmasıdır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yoğun Bakım Ünitelerinde 1 Ocak 2019- Ekim 2023 tarihleri arasında MDR, XDR ve PDR K. pneumoniae enfeksiyonu gelişen 316 hasta retrospektif olarak dahil edildi. Çalışma verileri; Enfeksiyon Kontrol Komitesi (EKK) tarafından aktif, hastaya ve laboratuara dayalı dayalı sürveyansla elde edilen veriler ve hastane elektronik kayıt sistemi verilerinin retrospektif olarak taranmasından elde edildi. K. pneumoniae suşlarının tür düzeyinde tanımlanması VİTEK MS (bioMérieux, Fransa) ile tanımlandı. Antibiyotik duyarlılık testleri, kolistin ve seftazidim-avibaktam (CAZ-AVI) dışındaki tüm ajanlar için VİTEK 2 (bioMérieux, Fransa) otomatize sistem kullanılarak belirlendi. CAZ-AVI duyarlılığı Mueller-Hinton agar besiyerinde Kirby-Bauer disk difüzyon yöntemi ile; kolistin duyarlılılığı ise sıvı mikrodilüsyon yöntemi ile değerlendirildi. Tüm antibiyotik duyarlılık testleri, European Committee on Antimicrobial Susceptibility Testing (EUCAST) standartlarına uygun olarak mikrobiyoloji laboratuvarında yürütüldü. İstatistiksel değerlendirme SPSS 29.0 (IBM Corp., Armonk, NY, ABD) programı kullanılarak yapıldı. Tüm analizlerde istatistiksel anlamlılık düzeyi olarak p<0,05 olarak kabul edildi. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 316 hastanın yaş ortalaması 70,5±15,1 yıl olarak saptandı. Hastaların cinsiyet dağılımı incelendiğinde, 166'sı (%52) kadın, 150'si (%48) erkekti. Dirençli K. pneumoniae suşlarının direnç fenotipine göre dağılımı; 96 (% 30,4) MDR, 170 (%53,8) XDR ve 50 (%15.8) PDR olarak belirlendi. Dirençli K. pneumoniae enfeksiyonu olan toplam 316 hastada hastalarda 30 günlük mortalite oranı %51,9 tespit edildi. PDR K. pneumoniae enfeksiyonu olan hastalarda 30 günlük mortalite oranı %64 olup XDR (%54,7) ve MDR (%40,6) K. pneumoniae enfeksiyonu olan hastalara göre daha yüksek saptandı. Ventilatör ilişkili pnömoni gelişen hastalarda mortalite oranı diğer enfeksiyon odaklarından daha yüksekti. MDR, XDR ve PDR K. pneumoniae enfeksiyonu olan hastalarda mortalite açısından kombine tedavi alanlar ile monoterapi alanlar arasında istatistiksel anlamlı farklılık saptanmadı. Ayrıca, kombine tedavi alan hastalar kendi aralarında karşılaştırıldığında; mortalite gelişen grupta karbapenem/ kolistin, karbapenem/ aminoglikozid kombinasyonlarının daha fazla kullanıldığı belirlendi. Dirençli K. pneumoniae enfeksiyonu olan hastalarda mortalite ile ilişkili risk faktörleri; ileri yaş, aterosklerotik kalp hastalığı, kronik böbrek hastalığı, mekanik ventilasyon ve entübasyon gereksinimi, trakeostominin uygulanmaması, transfüzyon uygulanmamış olması, hemodiyaliz uygulanması, PDR ve XDR K. pneumoniae suşu ile enfekte olmak olarak belirlendi. Otuz günlük mortalite için bağımsız risk faktörleri ise; ileri yaş, mekanik ventilasyon gereksinimi, trakeostomi uygulanmaması ve transfüzyon uygulanmamış olması olarak belirlendi. Sonuç: YBÜ' de yatan hastalarda dirençli K. pneumoniae enfeksiyonlarında risk faktörlerinin belirlenmesi, uygun enfeksiyon kontrol önlemlerinin alınması, etkin tedavi rejimlerinin (monoterapi veya kombine tedavi) belirlenmesi hastalarda gelişebilecek mortalite ve morbidite oranlarını azaltacağı görüşündeyiz. Anahtar kelimeler: Yoğun Bakım Ünitesi, Risk faktörleri, Mortalite, Dirençli Klebsiella pneumoniae, Monoterapi, Kombine tedavi