Adölesan ve genç erişkinlerde intiharlar: Psikolojik otopsi çalışması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESRA TAŞALP
Danışman: Sait ÖZSOY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: İntihar, bir hastalık olmasa da intihar girişimlerini de kapsayan intihar davranışı önemli bir halk sağlığı sorunudur. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) verilerine göre gençler arasındaki intiharlar, tüm intiharların 1/3'ünü oluşturmakta ve 15- 29 yaşlar arasındaki ölümlerin dördüncü en sık nedenidir. İntihar eylemi; biyolojik, psikolojik, kültürel, sosyoekonomik faktörlerle yakından ilişkilidir ve eylemin öncesinde bireylerin uyarı niteliğinde olabilecek işaretler verebildiği bilinmektedir. Bu çalışma; bireylerin kendisi, ailesi ve yakın çevresi için birer trajedi olan intiharı, tetikleyen risk faktörlerini, altta yatan psikososyal sorunları ve kişiler arası problemleri, intihar yöntemlerini tanımlayarak 10-24 yaş arası bireylerde intiharı önleme stratejilerinin geliştirilmesi konusunda yapılacak çalışmalara ışık tutmak amacıyla planlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda; 2013-2022 yılları arasında Adli Tıp Kurumu Ankara Adli Tıp Grup Başkanlığı'ında otopsileri yapılmış ve Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından ölüm sebebi intihar olarak belirlenerek kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmiş, dava dosyaları kapanmış 10-24 yaş arası ardışık 239 olgunun retrospektif olarak adli tahkikat dosyaları ve ölü muayene tutanakları incelenerek "psikolojik otopsi" kavramı temelinde intihar öncesi son iki haftada yaşanmış baş edilemeyen akut tetikleyiciler, daha uzun dönemde yaşandığı ifade edilen psikososyal ve kişiler arası problemler, intiharı öngörücü faktörler (önceki intihar girişimleri, intihar olmayan kendine zarar verme davranışları, intihar düşüncesi paylaşımları), düzenlenen otopsi raporlarından elde edilen bulgular ve toksikoloji sonuçları ile birlikte değerlendirilerek "yapılandırılmış psikolojik otopsi formu" üzerinde irdelendi. Tüm parametreler cinsiyet ve yaş grupları arasında istatistiksel olarak değerlendirildi. x Bulgular: Çalışmamızda olguların ortanca yaşı 20,5 yıl, %68,6'sı erkek, %57,3'ü 20- 24 yaş grubunda, en sık tercih edilen intihar yöntemlerinin ası (%39,7), yüksekten atlama (%27,6) ve ateşli silah yaralanması (%20,9) olduğu tespit edildi. Kadınlarda yüksekten atlama, erkeklerde ise ası ve ateşli silah kullanılmasının diğer yöntemlere göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek olduğu tespit edildi (p<0,001). Veri elde edilemeyen olgular dışlandığında; olguların %26,8'inin intihardan kısa bir süre önce (son 14 günde) intiharı tetikleyen baş edilemeyen bir olay yaşadığı, bu olgulardan %72,1'inde ise tetikleyici olayın son 24 saat içinde yaşandığı tespit edildi. En yüksek orandaki tetikleyicinin duygusal ilişki sorunları ve ayrılıklar (%55,7) olduğu saptandı. Son 24 saat içinde intiharı tetikleyici bir olay yaşayan olgularda, 24 saatten daha uzun süre önce tetikleyici bir olay yaşayan olgulara göre, yüksekten atlama yöntemi istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulundu (p<0,005). Veri elde edilemeyen olgular dışlandığında; olguların %79,1'inde psikososyal ve kişiler arası problemler tanımlandığı saptandı. Olası psikiyatrik hastalıklar (%50,2) dışlandığında en sık problemin kişiler arası sorunlar olduğu, en sık kişiler arası sorunun ise duygusal ilişki sorunları olduğu (%24,1), bunu ailevi problemlerin takip ettiği (%23,2) belirlendi. Otopsi raporlarından elde edilen toksikoloji sonuçlarında; olguların %15,9'unda psikiyatrik ilaçlar ve bunlar arasında da en sık antidepresanlar (%79) tespit edildi. Olguların %10,5'inde etanol, %12,1'inde uyuşturucu-uyarıcı maddeler (amfetamin ve türevleri (%51,7) saptandı. Veri elde edilebilen olguların %13,3'ünün özgeçmişinde intihar girişimi öyküsü olduğu, intihar girişim öyküsü olanların %36,7'sinin birden fazla kez intihar girişiminde bulunduğu tespit edildi. Olguların %22,2'sinin intihar notu bıraktığı, veri elde edilebilen olguların %23,1'inin ise intihar düşüncesini eylemden hemen önce veya bir süre önce birisiyle paylaştığı tespit edildi. Sonuçlar: Bu çalışmanın sonucunda, adli soruşturma süreçleri ve intihar orijinli ölüm araştırmalarında faydalı olabilecek sonuçlar elde edildi. Çalışmamızda intihar yöntemlerine, intihar tetikleyicilerine, intiharda altta yatan psikososyal ve kişiler arası problemlere, uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanımlarına yönelik bulgular elde edilmiş; cinsiyet ve yaş dağılımlarına yönelik çarpıcı sonuçlara ulaşılmıştır. Bulgular; intiharın anlaşılmasında psikolojik otopsi çalışmalarının önemine dikkat çekmekle birlikte, antemortem psikiyatri kayıtlarının dahil edildiği bir psikolojik otopsinin adli sürecin aydınlatılmasında fayda sağlayacağı düşünülmektedir. xi Anahtar Kelimeler: Adli Tıp, Adli Psikiyatri, Psikolojik Otopsi, Genç İntiharları