Yapay zekâ kaygı düzeyinin aile hekimlerinin ilgili bilgi, tutum ve davranışlarına etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HAYDARPAŞA NUMUNE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DİLARA NUR GÜLBENK
Danışman: Memet Taşkın EGİCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Yapay zekâ (YZ), insan bilişsel süreçlerini taklit edebilen algoritmik sistemler bütünü olarak sağlık alanında gün geçtikçe daha fazla kullanılmaktadır. Bu yaygınlaşma hekimlerde teknolojiye yönelik çeşitli kaygıların ortaya çıkmasına sebep olabilmektedir. Araştırmada, İstanbul'daki aile sağlığı merkezlerinde görev yapan aile hekimlerinin YZ kaygı düzeylerinin belirlenmesi; YZ'ya ilişkin bilgi, tutum ve kullanım davranışlarının değerlendirilmesi ve kaygının bu değişkenlerle ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel nitelikte kurgulanan araştırma, gerekli etik ve idari izinlerin alınmasının ardından İstanbul genelinde görev yapan 250 gönüllü aile hekiminin katılımıyla yürütülmüştür. Veri toplama sürecinde Katılımcı Bilgi Formu, Yapay Zekâ Bilgi Düzeyi Anketi, Yapay Zekâ Tutum Ölçeği Kısa Formu (AIAS-4), Yapay Zekâ Davranış Anketi ve Yapay Zekâ Kaygısı Ölçeği kullanılmıştır. İstatistiksel analizlerde anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Araştırmaya dahil edilen katılımcıların yaş, hekimlik süresi ve aile hekimliği süresi ortalamaları sırasıyla 42,2±11,47 yıl, 16,05±11,15 yıl ve 9,09±5,68 yıl olarak saptanmıştır. Katılımcıların %58,4'ü erkek ve %41,6'sı kadın olmakla beraber %67,6'sı pratisyen hekim, %18,8'i aile hekimliği uzmanı ve %13,6'sı sözleşmeli aile hekimliği uzmanlığı asistanıdır. YZ kaygı puanı ortalaması 72,26±29,45 olarak hesaplanmış ve orta düzeyde değerlendirilmiştir. YZ bilgi düzeyini iyi olarak değerlendiren hekimlerde kaygı düzeyinin de daha düşük olduğu belirlenmiştir (p=0,011). Kaygı arttıkça YZ'ya yönelik tutum puanlarının azaldığı saptanmıştır (p=0,001). YZ uygulamalarını sıklıkla veya her zaman kullananların oranı %24,8 olup; bu kullanımın mesleki uygulamalarda %13,6, tanı süreçlerinde %5,6 ve tedavi kararlarında %5,2 düzeyinde kaldığı görülmüştür. YZ'yi düzenli kullananlarda YZ kaygı düzeyi daha düşük bulunmuş (p=0,03); ayrıca çevrimiçi kaynaklardan (%83,6) ve meslektaş çevresinden (%40) bilgi edinenlerin tutum puanlarının daha yüksek olduğu saptanmıştır. Sonuç: Aile hekimlerinin orta düzeyde yapay zekâ kaygısına sahip olduğu ve bu kaygının pratik kullanım ile bilgi düzeyi arttıkça azaldığı görülmüştür. YZ kaygı düzeyindeki artışın YZ tutumu ve bazı kullanım davranışlarını olumsuz etkilediği belirlenmiştir. Hekimlerin yapılandırılmış kaynaklar yerine çoğunlukla bireysel/çevrim içi kanallardan bilgi edindiği göz önünde bulundurularak birinci basamak sağlık hizmetleri için yapılandırılmış eğitimlerin planlanması ve klinik rehberlerin geliştirilmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Aile Hekimliği, Yapay Zekâ, Anksiyete, Bilgi, Tutum