Genel anestezi altında laparoskopik kolesistektomi vakalarında bilateral eksternal oblik interkostal plan bloğu ile yara yeri infiltrasyonunun postoperatif analjezik etkinliğinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET CİHANGİR AĞCA
Danışman: Nurten BAKAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Cerrahi girişimler sonrasında ortaya çıkan postoperatif ağrı günümüzde hastaların sağlığı ve konforu açısından önemli bir klinik sorun olmaya devam etmektedir. Laparoskopik kolesistektomi açık cerrahiye kıyasla daha az doku travmasına neden olsa da hastalarda postoperatif dönemde multimodal analjezi yaklaşımını gerektiren orta şiddette bir ağrı görülebilmektedir. Ultrasonografi kullanımının yaygınlaşması ile birlikte periferik sinir blokları postoperatif analjezi yönetiminde giderek daha fazla tercih edilmeye başlanmıştır. Eksternal oblik interkostal plan bloğu (EOİPB), son yıllarda tanımlanan ve özellikle üst abdominal cerrahilerde kullanılabilen yeni bir blok tekniğidir. Bu çalışmanın amacı, laparoskopik kolesistektomi uygulanan hastalarda EOİPB ile trokar yeri lokal anestezik infiltrasyonunun postoperatif ağrı skorları, opioid tüketimi üzerine etkilerini karşılaştırmak ve postoperatif iyileşme sürecine katkısını değerlendirmektir. Gereç Yöntem: Bu prospektif gözlemsel çalışmaya elektif laparoskopik kolesistektomi planlanan 65 hasta dahil edilmiştir. Hastalar EOİPB grubu ve trokar yeri infiltrasyonu grubu olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Her iki gruba cerrahi bitiminden 20 dakika önce 1 g parasetamol, 100 mg tramadol ve 4 mg ondansetron uygulanmıştır. EOİPB grubundaki hastalara cerrahi sonrası ultrasonografi eşliğinde bilateral olarak 20 mL %0,25 bupivakain uygulanırken, trokar infiltrasyonu grubunda aynı konsantrasyon bupivakain trokar giriş yerlerine infiltre edilmiştir. İstirahat ve hareket halinde ağrı takibi Numerik Derecelendirme Ölçeği (NRS) ile yapıldı. Postoperatif ek analjezi, hasta kontrollü analjezi (HKA) cihazı aracılığıyla 0,5 mg/mL intravenöz morfin ile sağlanmıştır. Numerik derecelendirme skalası (NRS) ≥4 olan hastalara kurtarma analjezisi olarak 1 g parasetamol ve 20 mg tenoksikam uygulanmıştır. Hastaların postoperatif 15., 30. ve 60. dakikalarda ile 2., 6., 12. ve 24. saatlerde NRS skorları, opioid tüketimleri ve yan etkileri kaydedilmiştir. Ayrıca postoperatif 24. saatte Quality of Recovery-15 (QoR-15) testi uygulanarak iyileşme süreci değerlendirilmiştir. Bulgular: Demografik verilerde yaş, cinsiyet, vücut kitle indeksi, ASA sınıflaması, cerrahi ve anestezi süreleri açısından gruplar arasında anlamlı fark saptanmadı (p>0,05). EOİPB grubunda hipertansiyon sıklığı daha yüksek bulunmakla birlikte diğer komorbiditeler benzer dağılım gösterdi. Postoperatif dönemde istirahat ve hareket halindeki NRS skorları EOİPB grubunda, 30. dakikadan itibaren tüm zaman noktalarında trokar infiltrasyonu grubuna göre anlamlı derecede daha düşük bulundu (p<0,001). Tekrarlı ölçümlerin analizinde de EOİPB grubunda 24 saatlik ortalama ağrı skorlarının anlamlı derecede düşük olduğu gözlendi. Opioid tüketimi EOİPB grubunda tüm zaman dilimlerinde belirgin olarak daha düşük saptanmış olup, 24 saatlik toplam morfin tüketimi ortalaması EOİPB grubunda 4 mg iken kontrol grubunda 18 mg olarak bulundu (p<0,001). Ayrıca ilk analjezi ihtiyacına kadar geçen süre EOİPB grubunda anlamlı derecede daha uzun ve 24 saat içinde analjezi gereksinimi olmayan hasta oranı da daha yüksek bulundu. İyileşme sürecinin değerlendirilmesinde, QoR-15 skorları EOİPB grubunda anlamlı derecede daha yüksek bulundu (p<0,001). Bulantı ve kusma açısından fark saptanmazken, antiemetik gereksinimi EOİPB grubunda daha düşük bulundu (p=0,035). Sonuç: Bu çalışma, laparoskopik kolesistektomi sonrası analjezi yönetiminde EOİPB uygulamasının trokar yeri infiltrasyonuna kıyasla daha etkili bir yöntem olduğunu göstermektedir. EOİPB, postoperatif ağrı skorlarını anlamlı düzeyde azaltmakta, opioid tüketimini düşürmekte, analjezi süresini uzatmakta ve hastaların iyileşme kalitesini artırmaktadır. Bu bulgular, EOİPB'nin laparoskopik kolesistektomi hastalarında multimodal analjezi protokollerine güvenli ve etkili bir alternatif olarak dahil edilebileceğini düşündürmektedir. Anahtar Kelimeler: Laparoskopik Kolesistektomi, Eksternal Oblik İnterkostal Plan Blok, Trokar yeri infiltrasyonu, Postoperatif analjezi, Hasta kontrollü analjezi, QoR-15