Yaşlılarda kırılganlığı değerlendirmek için çok boyutlu ve hızlı bir ölçek: Fr-AGILE'nin türk toplumunda güvenilirlik ve geçerlilik çalışması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EGE İLERİ İSTANBULLU
Danışman: Sevil UYGUN İLİKHAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Nüfusun yaşlanması nedeniyle kırılganlık tanımı büyük önem kazanmıştır. Kırılganlığın henüz uluslararası düzeyde kabul görmüş bir standart tanımı yoktur, ancak genel olarak zararsız stres faktörlerine maruz kalındığında fiziksel, zihinsel, beslenme ve sosyo-ekonomik alanlarda yaşa bağlı bozulma nedeniyle, bireyin sağlıkla ilgili olumsuz olaylar geliştirme konusundaki savunmasızlığının artmasıyla giden klinik bir durum olarak kabul edilir. Kırılganlığın prevalansı gün geçtikçe bir artmakta ve güvenilir ve hızlı bir şekilde tespit edilerek önlenmesi önemli bir sorun haline gelmektedir. Kırılganlığın tespiti için çeşitli referans metodolojik testler mevcuttur. Ancak bu testlerin bazı klinik avantajlarına rağmen, ayaktan tedavi ortamlarında, etkin uygulama için yeterli zaman ve kaynak olmayabilir. Öte yandan hız konusunda avantajlı testler ise fiziksel, zihinsel, beslenme ve sosyo-ekonomik alanlarda bütüncül bir yaklaşım sunamamaktadır. Hem hızlı hem çok boyutlu kırılganlık değerlendirme aracı açığı olması üzerine 2020 yılında Pascal Abete ve arkadaşları tarafından tarafından Italian Frailty index (IFi) içinden en kapsamlı ve hızlı uygulanabilecek başlıklar seçilerek 'fr-AGILE' isimli ölçek geliştirilmiştir. Testin İtalyan toplumu için geçerlilik ve güvenilirlik testleri yapılmış ve fr-AGILE, çok boyutlu kırılganlığı ölçmek için mortalite, maluliyet ve hastaneye yatışları tahmin edebilen hızlı ve etkili bir ölçek olarak bulunmuştur. Bu çalışmamızda geriatrik popülasyonda önemli sayıda hastayı kırılganlığın klinik şartlarda hızlı, güvenilir ve çok boyutlu şekilde tespiti için kullanılabilen fr-AGILE ölçeğinin Türk nüfusu için güvenilir ve geçerli olup olmadığını tespit etmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Araştırmamız bir metodolojik geçerlilik çalışmasıdır. Geriatri polikliniğine başvuran 65 yaş üstü 101 hastayı kapsamaktadır. İlk olarak 10 sorudan oluşan İngilizce fr-AGİLE ölçeği dil geçerliliği için geriatri alanında uzman, iyi derecede İngilizce bilen ve anadili Türkçe olan iki akademisyen tarafından Türkçeye çevrilmiştir. Çeviri kontrol edildikten sonra testin orijinal halini bilen bir tercüman tarafından Türkçe hali orijinal dili olan İngilizce'ye tekrar çevrilmiştir. Uzmanlar ve çevirmenler bir araya gelerek Türkçe fr-AGİLE ölçeğinin son halini belirlemiştir. Buna "ileri-geri çeviri" yöntemi ile dil doğrulaması sağlanmıştır. Bağımsız gözlemciler arasındaki ve içindeki uyum test edilmiştir. Fr-AGİLE ölçeği, bağımsız uygulayıcılar arasındaki uyumu test etmek için aynı gün ölçeğin sonucunu bilmeyen ikinci bir araştırmacı tarafından "power analizi" uygun bulunan sayıda hastaya ön test olarak uygulanmıştır. Test-tekrar test uyumu için benzer poliklinik koşullarına sahip aynı araştırmacı tarafından 7-15 gün arasında aynı hastalara tekrar uygulanmıştır. Tüm hastalara referans testler olarak FRAIL ve Klinik Kırılganlık Skoru uygulanmıştır. Bulgular: Fr-AGILE Ölçeği'nin duyarlılığı %71.4, özgüllüğü ise %94.1 olarak bulunmuştur. Ölçeğin pozitif prediktif değeri 83.3, negatif prediktif değeri 56.1 olarak hesaplanmıştır. İstatiksel olarak fr-AGILE'nin kırılganlığı öngörmek için anlamlı bir test olduğunu gösterilmiştir. Fr-AGILE ölçeğindeki maddelerin değerlendiriciler arası güvenilirliği de araştırılmış fiziksel, zihinsel, beslenme alanlarında önemli uyum ve sosyoekonomik alanda mükemmel uyum olmak üzere tüm alanlarda iç tutarlılık katsayıları tüm değerlendiriciler için uyumlu bulunmuştur. Fr-AGILE skoru istatiksel olarak FRAIL, Klinik Kırılganlık Skoru ve Kapsamlı Geriatrik Değerlendirme ile korele olarak bulunmuştur. Sonuç: Fr-AGILE'nin fiziksel, zihinsel, beslenme ve sosyoekonomik olarak dört alanda da kırılganlığı çok boyutlu anlamlı şekilde belirleyebildiği istatiksel olarak gösterilmiştir. Türk toplumunda geriatrik hastalarda kırılganlığı belirlemede hızlı ve kolay uygulanabilir, geçerli ve güvenilir bir ölçektir. Anahtar Kelimeler: Çok boyutlu, Geçerlilik ve Güvenilirlik, Kırılganlık