Ayaktan kemoterapi alan kanser hastalarında uykusuzluk ve uykusuzluk ile başa çıkma çabaları
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞEYMA BESLER
Danışman: Hakan DEMİRCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada ayaktan kemoterapi alan kanser hastalarında uykusuzluk şiddeti ile prevalansını tespit etmek amaçlandı. Ek olarak, bu hastalarda mortaliteyi etkileyen faktörleri incelemek amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, 15.11.2019-15.05.2020 tarihleri arasında Bursa Yüksek İhtisas Hastanesi ayaktan kemoterapi ünitesine ayaktan başvuran 18 yaş üzeri 200 gönüllü ile gerçekleştirildi. Araştırmada hastalara sosyodemografik özelliklerini, kronik hastalıklarını ve kanser öyküsünü sorgulayan bir form uygulandı. Ek olarak, sayısal ağrı skalası, distress termometresi, Uykusuzluk Şiddeti İndeksi (UŞİ) ölçeği kullanıldı. Uykusuzluk tespit edilen hastaların bu durum ile başa çıkmak için ne yaptıkları soruldu ve cevapları kaydedildi. Bulgular: Çalışmamızda UŞİ puanı 8 veya üzerinde olup uykusuzluk semptomları olan kanser hastalarının oranı %39, UŞİ puanı 15 veya üzerinde olup klinik uykusuzluk tespit edilen kanser hastalarının oranı ise %22 olarak tespit edildi. Uykusuzluk problemleri olan kanser hastalarının bu problemleri ile baş etmek için kullandıkları yöntemler sorgulandığında hastaların yaklaşık olarak yarısı (%49.21) herhangi bir yönteme başvurmamıştı. Hastalarımızda stres nedenleri sorgulandığında en önemli sorunların üzüntü, endişe, sinirlilik, depresyon gibi duygusal sorunlar diğer önemli stres kaynağının ise ailevi sorunlar olduğu görüldü. Çalışmamızda, çok değişkenli lojistik regresyon analizi sonucunda 6 aylık mortalite için risk faktörleri erkek cinsiyet, metastaz varlığı, uykusuzluk şiddetindeki yükseklik olarak tespit edildi. Sonuç: Araştırmamız sonucunda, ayaktan kemoterapi gören hastaların %22'sinde klinik uykusuzluk olduğu tespit edildi. Hastaların yaklaşık yarısının bu uykusuzlukla başa çıkmak için arayış içinde oldukları tespit edildi. Bu hastalarda 6 aylık mortalite üzerine etkili faktörler araştırıldığında uykusuzluğun etkili olduğu görüldü. Aile hekimleri kanser hastaları ile görüşmelerinde bu durumu göz önünde bulundurmalı ve bu hastaların uykusuzluk sorunları ile başa çıkmaları için tıbbi ve alternatif tedaviler konusunda hastalarına rehberlik etmelidirler. Anahtar Kelimeler: kanser, kemoterapi, uykusuzluk, uykusuzluk şiddeti, mortalite