Nazal polipozisde steroid lavaj, steroidli nazal sprey ve sistemik steroid uygulamalarının karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL SULTAN ABDÜLHAMİD HAN SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİYAZİ GÜNSU KOÇ
Danışman: İbrahim Engin ÇEKİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Nazal polipli kronik rinosinüzit kompleks yapısı nedeni ile tedavisi zor bir hastalıktır. Günümüzde maksimal medikal tedaviye rağmen kabul edilebilir düzelme göstermeyen semptomatik hastalarda endoskopik sinüs cerrahisi hastalık kontrolünü sağlamak için bir seçenek olarak görülmektedir. Endoskopik sinüs cerrahisi operasyon sahasının anatomik yerleşimi sebebi ile önemli komplikasyonlara açık bir ameliyattır. Cerrahi sırasında cerrahi saha kalitesini ve görüşü artırmak için bazı önlemler alınmaktadır. Bunlar arasında preoperatif dönemde kullanılan kortikosteroidler inflamasyon, ödem ve kanama miktarını azaltması, polip boyutunu küçültmesi ve cerrahi saha kalitesini artırması ile ön plana çıkmaktadır. Sistemik kortikosteroidler etkin görünmekle birlikte ciddi yan etki profilleri nedeni ile her durumda kullanıma uygun değillerdir. Nazal steroidli spreyler ise nazal pasajlar ve paranazal sinüslerde yeteri kadar dağılamamaktadır. Steroidli nazal lavaj uygulamaları spreylere göre daha avantajlıdır. Nazal pasaj ve paranazal sinüslerde etken maddenin dağılımını artırmaları ve yan etki profillerinin düşük olması nedeni ile son zamanlarda kronik rinosinüzit tedavisinde ön plana çıkmaktadırlar. Bu çalışmada budesonidli nazal irrigasyon, intranazal steroidli sprey ve oral steroidin; cerrahi alan görüşüne, ameliyat süresine, kanama miktarına ve tedaviye olan etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Hastaların en az komplikasyon riski ile optimal cerrahi şartlara ulaşması için yapılan planlamada yeni yaklaşımlara katkıda bulunulması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: 2024-2025 yılları arasında kliniğimizde nazal polipli kronik rinosinüzit nedeni ile ameliyat olan 54 hasta çalışmamıza dahil edildi. Hastalar randomize edilerek sistemik steroid kullanan grup, intranazal steroidli sprey kullanan grup ve nazal steroidli lavaj kullanan grup olmak üzere üç gruba ayırıldı. Hasta değerlendirmeleri tek kör olarak yapıldı. Hasta muayenelerini yapan doktor ve ameliyatı yapan doktor farklı kişilerdi. Hastalara ilk muayenede, tedavi sonrası preoperatif dönemde ve postoperatif 1. ayda olmak üzere toplamda üç kez SNOT-22 anketi ve Lund-Kennedy endoskopik skorlaması dolduruldu. İlk başvuruda bütün hastalara paranazal bilgisayarlı tomografi çekilerek Lund-Mackay skorlaması yapıldı. Operasyon sırasında bütün hastalar için kanama miktarı, ameliyat süresi ve Boezaart-Fromme cerrahi saha skorlaması kaydedildi. Elde edilen veriler her üç grup arasında karşılaştırıldı. Bulgular: Her grupta 18'er hasta olacak şekilde toplamda 54 hasta değerlendirildi. Yaş ortalaması 46,7±9,97 olan 54 hastanın 46'sı erkek (%85,2) ve 8'i kadındı (%14,8). Hastaların yaş ve ek hastalıkları açısından gruplar arasında anlamlı fark yoktu. Tedavi öncesi ilk başvuruda yapılan Lund-Mackay, Lund-Kennedy ve SNOT-22 skorları açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu. Tedavi sonrası değerlendirmede sağ, sol ve toplam Lund-Kennedy skorları için sistemik steroid ve intranazal steroidli sprey grupları arasında anlamlı fark olduğu görüldü (p=0,03, p=0,01 ve p=0,02). Tedavi öncesi ve sonrası fark değerlendirildiğinde sol ve toplam Lund-Kennedy skoru açısından intranazal steroidli sprey grubu ile sistemik steroid grubu arasında anlamlı fark görülmüştür (p=0,01 ve p=0,05). Tedavi öncesi ve sonrası toplam SNOT-22 skorlarındaki fark açısından üç grup arasındaki fark anlamlı değildi (p=0,299). Psikolojik semptom skorlarındaki değişim açısından ise intranazal steroidli sprey grubu ve sistemik steroid grubu arasındaki fark anlamlı bulundu (p=0,01). Kanama miktarı açısından bakıldığında steroidli nazal lavaj grubunda kanama sistemik steroid ve intranazal steroidli sprey grubuna göre anlamlı derecede daha azdı (p<0,001 ve p<0,001). Ameliyat süresi ve cerrahi alan skoru açısından gruplar arasında anlamlı fark yoktu. Postoperatif 1. ayda toplam SNOT-22 skorları açısından steroidli lavaj grubu ve intranazal steroidli sprey grubu arasındaki fark anlamlıydı (p=0,01). Rinolojik semptom skoru açısından bakıldığında intaranazal steroidli sprey grubu sistemik steroid ve steroidli lavaj grubuna göre anlamlı olarak daha kötüydü (p= 0,01 ve p=0,01). Sonuç: Bulgularımıza göre sistemik steroidler nazal steroidli spreylere göre etkin bir seçenek olarak görülmekle birlikte ciddi yan etki profiline sahip olmaları nedeni ile kullanımları bazı durumlarda riskli olabilmektedir. Bununla birlikte hem güvenli yan etki profili hem de sistemik steroidlere eş sayılabilecek etkinliği ile steroidli nazal lavaj uygulaması preoperatif medikal tedavi seçiminde bir seçenek olarak önerilebilir. Anahtar Kelimeler: Konik rinosinüzit, preoperatif medikasyon, kortikosteroid.