Bursa ilinde yaşayan beta talasemi hastalarının ve taşıyıcılarının genetik mutasyon analizi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TURGUT MİNOŞ
Danışman: Betül ORHANER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş-Amaç: Talasemi dünyada en sık görülen genetik hastalık olarak bilinmektedir. Tüm dünyada yaygın olarak görülen talasemiler, özellikle Türkiye dahil Akdeniz ülkeleri için de önemli bir halk sağlığı sorunudur. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) verilerine göre, tüm dünyada beta talasemi taşıyıcılık oranı %5,1 olup, Türkiye'de yapılan çalışmalarda ortalama %2,1 oranında görülmektedir. Bu çalışmamızda, hastanemize başvuran beta talasemi hastalığı veya taşıyıcılığı tanısı konan ve tanıları genetik ile desteklenen çocukların genetik mutasyon çeşitliliğini belirlemek amaçlanmıştır. Bunun yanında beta talasemi taşıyıcılığı farkındalığının değerlendirilmesi ve Bursa gibi çok göç alan bir şehirde, göçmenlik durumuna göre mutasyon çeşitliliğinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza, 01 Ocak 2015 ve 01 Aralık 2020 tarihleri arasında S.B.Ü. Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Hematoloji Polikliniği'ne başvurmuş 0-18 yaş aralığında beta talasemi hastalığı veya beta talasemi taşıyıcılığı tanısı almış olan 100 çocuk alındı ve retrospektif olarak araştırıldı. Hastaların tam kan sayımı parametreleri, hemoglobin elektroforezleri ve genetik mutasyonları hastanemiz bilgisayar sisteminde bulunan kayıtlarda incelendi. Bunun yanında hastaların göçmenlik durumu, etnik kökeni, talasemi taşıyıcılık tanısı öncesi demir tedavisi alıp almadığı, anne-baba akrabalık durumu, ailede beta talasemi taşıyıcılığı veya talasemi hastalığı öyküsü olup olmadığı, tanı yaşı, beta talasemi hastaları için ayrıca düzenli transfüzyon alıyorsa sıklığı, şelasyon tedavisi alıyorsa başlangıç yaşı ve ferritin düzeyleri ailelerle yüz yüze ve telefonla görüşülerek öğrenilmiştir. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 100 hastadan, 69 beta talasemi taşıyıcısının 31'i (%44,9) erkek, 38'i (%55,1) kızdı. Otuz bir talasemi hastasının ise 18'i (%58,1) erkek, 13'ü (%41,9) kızdı. Beta talasemi taşıyıcılarının yaş ortalaması 9,58±5,07, beta talasemi hastalarının yaş ortalaması 7,32±5,32 idi. Beta talasemi taşıyıcılarında, 69 hastada 26 farklı gen mutasyonu tespit edildi. Beta talasemi taşıyıcılarında 17 hastada (%24,6) IVS-1-110 G>A (c.93-21 G>A), 8 (%11,6) hastada c.118 C>T (p.Gln40Ter), 5 (%7,2) hastada IVS1+6 T>C (c.92+6 T>C), 4 (%5,8) hastada c.135delC ve 4 (%5,8) hastada c.25_26delAA gen mutasyonu bulundu. Etnik kökenlerine göre hastalar değerlendirildi. Tüm mutasyonlar arasında Türk kökenli beta talasemi taşıyıcıları ve hastalarının 22'sinde (%31,0) IVS-1-110 G>A (c.93-21 G>A), 5'inde (%7,0) IVS1+6 T>C (c.92+6 T>C), 5'inde (%7,0) c.25_26delAA ve 4'ünde (%5,6) c.118 C>T (p.Gln40Ter) gen mutasyonun olduğu bulundu. Tüm mutasyonlar arasında Suriye A.C. kökenli vakaların 5'inde (%17,2) c.118 C>T (p.Gln40Ter), 3'ünde (%10,3) IVS1+6 T>C (c.92+6 T>C) ve 3'ünde c.135delC gen mutasyonu saptandı. Sonuç: Bursa ilinde yaşayan toplamda 100 beta talasemi taşıyıcısı ve talasemi hastasında, 23 farklı beta globin gen mutasyonu saptandı. En sık görülen mutasyon, Türkiye'de yapılan diğer bir çok çalışma ile benzer şekilde, IVS-1-110 G>A (c.93-21 G>A) (%24,6) olarak tespit edildi. Suriye kökenli hastalarda en sık görülen mutasyon ise c.118 C>T (p.Gln40Ter) (%17,2) bulundu. Daha önce literatürde bildirilmemiş olan, beta globin geninde yeni bir mutasyon (c.180 G>A mutasyonu) tespit edildi. Bu çalışma, göç alan bir şehir olan Bursa'daki genetik mutasyon çeşitliliğini ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Beta talasemi, anemi, beta talasemi taşıyıcısı