Alopesi areatada kinürenin yolağı metabolitleri ve neopterin düzeylerinin değerlendirilmesi, patogenez ve hastalık şiddeti ile bağlantısının araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ETLİK ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DERİ VE ZÜHREVİ HASTALIKLAR ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AFİFE AFRA AKÇAM
Danışman: Bengü ÇEVİRGEN CEMİL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Alopesi Areatada Kinürenin Yolağı Metabolitleri ve Neopterin Düzeylerinin Değerlendirilmesi, Patogenez ve Hastalık Şiddeti ile Bağlantısının Araştırılması Amaç: Alopesi Areata (AA); başlıca hücresel immün yanıt aktivasyonu sonucu kıl folikülündeki immün ayrıcalığın kaybolmasıyla oluşan, patogenezinde genetik, çevresel etmenler ve oksidatif stresin suçlandığı otoimmün bir hastalıktır. Kinürenin yolağı (Kynurenine Pathway, KP) ve neopterin, interferon-γ (IFN-γ) aracılı hücresel immünite ve oksidatif stres süreçleri ile yakından ilişkili olup birçok otoimmün ve inflamatuar hastalıkta immün aktivasyon göstergeleri olarak tanımlanmıştır. Bu çalışmada AA'da serum KP metabolitlerinin ve neopterin düzeylerinin değerlendirilmesi, bu parametrelerin hastalık patogenezi ve klinik şiddeti ile ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Yöntem: Bu gözlemsel, kesitsel vaka-kontrol çalışmaya 44 AA hastası ve 43 sağlıklı kontrol dahil edildi. Katılımcıların demografik ve klinik bulguları kaydedildi. Serum triptofan (TRP), kinürenin (KYN), kinolinik asit (QA) ve neopterin düzeyleri Enzime Bağlı İmmünosorbent Test (ELISA) yöntemi ile ölçüldü. KP aktivasyonunu göstermek amacıyla KYN/TRP oranı hesaplandı. Hastalık şiddeti Severity of Alopecia Tool (SALT) skoru ile, yaşam kalitesi ise AA-QLI (Alopecia Areata Quality of Life Index) ölçeği ile değerlendirildi. Gruplar arası karşılaştırmalar ve korelasyon analizleri yapıldı. Bulgular: AA hastalarında serum KYN düzeyi, KYN/TRP oranı ve neopterin düzeylerinin kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde arttığı, TRP düzeylerinin ise anlamlı olarak azaldığı saptandı (p<0,05). QA düzeyleri açısından gruplar arasında anlamlı fark bulunmadı. KP metabolitleri ve neopterin ile SALT skoru ve AA-QLI arasında anlamlı bir ilişki izlenmedi. Hasta ve kontrol grubunda neopterin ile KYN, KYN/TRP ve QA arasında pozitif yönde korelasyon saptandı. Yapılan lojistik regresyon analizinde KYN/TRP ve neopterinin hastalık riskini artırdığı, TRP'nin ise azalttığı izlendi. ROC analizinde en yüksek ayırt edici güç TRP'de saptandı, bunu KYN/TRP oranı ve neopterin izledi. Sonuç: AA hastalarında serum KYN, KYN/TRP oranı ve neopterin düzeyleri artarken TRP düzeylerinin azalması; AA'da KP metabolitleri ve neopterinin hücresel immün aktivasyon, inflamasyon ve oksidatif stres süreçlerini etkileyerek patogenezde rol alabileceğini düşündürmektedir. Buna karşın bu parametrelerin hastalık şiddeti ile ilişkili olmadığı görülmüştür. TRP, KYN/TRP oranı ve neopterin düzeylerinin hastalığı ayırt etmede potansiyel biyobelirteçler olabileceği düşünülmüştür. Bu parametrelerin AA patogenezinde ve klinik yansımalarındaki rolünün KP'nin kompleks yapısı nedeniyle daha iyi aydınlatılabilmesi için daha geniş örneklemli ve ileri çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Alopesi Areata, Biyobelirteç, İmmün Aktivasyon, Kinolinik Asit, Kinürenin, Kinürenin Yolağı, Neopterin, Triptofan