Çocuk yoğun bakım ünitesinde yüksek akımlı nazal kanül oksijenizasyon tedavisi verilen hastaların değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ADANA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLÜMAY VURAL
Danışman: Orkun TOLUNAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç:Çocuk yoğun bakım ünitelerine (ÇYBÜ) yatırılan hastalar çeĢitli oranlarda solunum destek tedavisine ihtiyaç duymaktadır. Solunum destek tedavisi olarak, invaziv ve non-invaziv tedavi yöntemleri kullanılmaktadır. Non-invaziv mekanik ventilasyon yöntemleri, invaziv yöntemlere göre daha az komplikasyon riski taĢımaktadır. Günümüzde yeni bir oksijen verme yöntemi olarak tasarlanan ancak oksijen vermek dıĢında birçok ek özelliği nedeniyle, non-invaziv ventilasyon yöntemi olarak da değerlendirilebilen "Yüksek akım nazal kanül oksijenizasyon" (YANKO) tedavisinin kullanıma girmesi ile YANKO tedavisinin akut solunum desteğinde etkinliğini araĢtıran çalıĢmalar yapılmaya baĢlanmıĢtır. Bu çalıĢmada hastanemiz çocuk yoğun bakım ünitesinde YANKO tedavisi uygulanmıĢ hastalarda YANKO tedavisinin baĢarılı olup olmadığı ve komplikasyon geliĢip geliĢmediğinin araĢtırılması amaçlanmıĢtır. Gereç ve Yöntem: ÇalıĢmaya Adana ġehir Eğitim ve AraĢtırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği çocuk yoğun bakım ünitesinde 01.02.201801.02.2019 tarihleri arasında yatırılarak tedavi edilen ve YANKO tedavisi uygulanmıĢ çalıĢma kriterlerine uyan 131 hasta dahil edildi. ÇalıĢmada hastaların demografik özellikleri, ÇYBÜ‟si yatıĢ tanıları, hastanede yatıĢ süresi, eĢlik eden kronik hastalık varlığı, PRISM-2(Pediatric Risk Of Mortality Score) skoru, YANKO tedavi süresi, entübasyon süresi, laboratuvar değerleri, tedavi süresi içinde komplikasyon geliĢip geliĢmediği ve mortalite varlığı kaydedildi. Bulgular: ÇalıĢmaya dahil edilen 131 hastanın, %74,8‟i Türkiye Cumhuriyeti vatandaĢı iken, %25,2‟si yabancı uyruklu idi. Hastaların %42,7‟si kız, %57,3‟ü erkek olup yaĢları ortalama 41,82±46,88 ay idi. Vücut ağırlıkları ortalama 12,21±9,99 kg idi. ÇalıĢmaya alınan hastaların çocuk yoğun bakıma yatıĢ nedeni 78 hastada (%59,5) pnömoni, 19 hastada (%14,5) astım/bronĢiolit, 9 hastada (%6,9) sepsis, 22 hastada (%16,8) ekstübasyon sonrası stridor/solunum sıkıntısı ve 3 hastada da ise (%2,3) diğer nedenlerdi. Hastaların %54,2‟sinde (71 hasta) altta yatan kronik hastalık öyküsü vardı ve en sık nöromüskuler hastalık (37 hasta, %28,2) eĢlik etmekteydi. Hastaların 2‟sine (%1,5) sedoanaljezi verilmiĢti. Hastaların %26‟sı (34 hasta) YANKO tedavi öncesinde entübe olarak izlenmekteyken, 97 hastaya (%74) rezervuarlı maske ile oksijen tedavisi sonrası YANKO tedavisi baĢlanmıĢtı. Rezervuarlı maske ile oksijen tedavisi sonrası YANKO tedavisi baĢlanan hastaların 9‟u (%9,3) tedaviden fayda görmeyip entübe edilmiĢti. YANKO tedavisi öncesinde entübe olarak izlenen hastaların 3‟ü (%2,3) YANKO tedavisinden fayda görmeyip ekstübe edilememiĢti. Genel olarak YANKO tedavisi 119 (%90,8) hastada baĢarılı olarak değerlendirilirken, 12 (%9,2) hastada baĢarısız olarak değerlendirildi. Hastaların yoğun bakımda yatıĢ süreleri ortalama 11,47±12,45 gün, YANKO tedavi süresi ortalama 5,38±3,86 gün idi. Tedavisi sürecinde 5 hastada (%3,8) komplikasyon görülürken, 4 hastada pnömotoraks ve 1 hastada da karında distansiyon görülmüĢtü. Hastaların %4,6‟sı (6 hasta) ölmüĢtü. Yüksek akım nazal kanül oksijenizasyon tedavisinin baĢarılı olduğu hastalar ve baĢarısız olduğu hastalar karĢılaĢtırıldığında; cinsiyet, uyruk, yatıĢ nedeni, YANKO endikasyonu, ix YANKO tedavisi öncesi entübe olunması, allta yatan kronik hastalık varlığı, malnütrisyon varlığı, komplikasyon olup olmaması ve sedoanaljezi verilip verilmemiĢ olmasında anlamlı fark saptanmazken hasta yaĢı ve vücut ağırlığına göre anlamlı fark saptandı. Sonuç: Yüksek akım nazal kanül oksijenizasyon tedavisi, solunum sıkıntısı ve yetmezliği olan çocuklarda kullanılabilecek önemli bir tedavi yöntemidir. Yüksek akım nazal kanül oksijenizasyon tedavisi hakkında tedavi etkinliği, güvenliği ve kullanım endikasyonları açısından yapılan çalıĢmalar henüz sayısal olarak ve bilimsel kanıt düzeyi açısından yeterli değildir. YANKO tedavisinin etkinliğini ve komplikasyonlarını değerlendirmek için değiĢik hasta gruplarında çok merkezli randomize kontrollü çalıĢmaların yapılmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar kelimeler: çocuk yoğun bakım, komplikasyon, yüksek akım nazal kanül oksijenizasyon, mortalite.