İki farklı yöntemle yapılan sağlık eğitiminin kadınların HPV bilgisine, serviks kanseri sağlık inancına ve tarama programına katılımına etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, HALK SAĞLIĞI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: LEYLA YAMAN ÜZÜMCÜ
Danışman: Serpil ÖZDEMİR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada, iki farklı yöntemle yapılan sağlık eğitiminin kadınların HPV bilgisine, serviks kanseri sağlık inancına ve tarama programına katılma etkisini belirlemek amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Çalışma, tek kör randomize kontrollü bir araştırma olarak paralel gruplar tasarımında yürütüldü. Örneklemi, Mayıs-Eylül 2025 tarihleri arasında Ankara ili, İncirli Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı, dahil edilme kriterlerini karşılayan ve gönüllü olan her grupta 30 olmak üzere toplam 90 sağlıklı katılımcı oluşturdu. Verilerin toplanmasında "Tanıtıcı Bilgi Formu", "HPV Bilgi Ölçeği" ve "Rahim Ağzı Kanseri ve Pap Smear Testi Sağlık İnanç Modeli Ölçeği" kullanıldı. Çalışmada motivasyonel görüşme grubuna ev ziyareti ile üç oturum motivasyonel görüşme temelli sağlık eğitimi yapıldı. Sağlık eğitimi grubuna ev ziyareti yoluyla bir kez sağlık eğitimi, iki kez telefon ile hatırlatıcı eğitim yapıldı. Kontrol grubu standart bakım hizmeti aldı. Çalışmada, üç ve üzeri gruba göre normal dağılan verilerin karşılaştırılmasında Tek yönlü ANOVA kullanıldı. Üç ve üzeri gruplara göre normal dağılmayan verilerin karşılaştırılması Kruskal Wallis testi ile incelendi ve çoklu karşılaştırmalar Dunn testi ile incelendi. Grup ve zamana göre normal dağılmayan verilerin karşılaştırmalar Robust ANOVA testi ile incelendi. Çoklu karşılaştırmalar Holm düzeltmeli Robust t testi ile incelendi. Bulgular: Çalışmanın sonunda, HPV bilgi düzeyi ile Pap smear yarar ve motivasyon inancı açısından motivasyonel görüşme temelli sağlık eğitiminin sağlık eğitimine göre daha etkili olduğu belirlendi (p<0,05). Gruplara göre HPV DNA testi yaptırma oranlarının motivasyonel görüşme temelli sağlık eğitimi (%83,5) ve sağlık eğitimi (%60) gruplarında benzer oldukları belirlendi (p<0,05). Sonuç: Motivasyonel görüşme temelli sağlık eğitiminin serviks kanseri sağlık inancı motivasyonu ve tarama programına katılımı arttırmada etkisinin, sağlık eğitimine göre daha fazla olduğu, tarama testi yaptırıp yaptırmama konusunda kararsızlık yaşayan bireylerde motivasyonel görüşme temelli sağlık eğitimi yaklaşımının kullanılabileceği değerlendirilmektedir. Anahtar Kelimeler: Motivasyonel Görüşme, Serviks kanseri, Serviks Kanseri Taraması, Sağlık Eğitimi, Pap Smear Testi