Akciğer kanseri beyin metastazının genetik ve patolojik subtiplerinin fonksiyonel nöroanatomi temelli dağılımı
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA DR. ABDURRAHMAN YURTASLAN ONKOLOJİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUHAMMED FATİH GÖÇ
Danışman: Özkan ÜNAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı akciğer kanseri olan hastalarda beyin metastazındaki nöroanatomik dağılımın patolojik subtip ve genetik değişiklikler ile ilişkisinin araştırılması ve tartışılmasıdır. Materyal ve Metot: Çalışmamız retrospektif bir çalışma olup çalışmanın ilk aşamasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Dr.Abdurrahman Yurtaslan Ankara Onkoloji Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezinde 01.05.2017 ile 31.05.2022 tarihleri arasında, akciğer kanseri tanısı histopatolojik olarak gösterilmiş, kontrastlı beyin manyetik rezonans görüntüleme ile beyin metastazı tanısı almış, görüntülerine Picture Archiving and Communication System (PACS) sistemi üzerinden ulaşılabilen 166 hasta dahil edilmiştir. Tüm hastaların beyin MRG incelemelerinden tutulum yerleri tespit edilmiş, metastaz sayıları belirlenmiş, metastaz sayısının ve tutulum yerlerinin histopatolojik subtipler ve genetik değişiklikler ile ilişkisi araştırılmıştır. Histolojik subtipler adenokarsinoma (ADK), skuamöz hücreli karsinoma (SHK), büyük hücreli karsinoma (BHK) ve küçük hücreli akciğer kanseridir (KHAK). Rutin genetik parametreleri epidermal growth faktör reseptörü (EGFR), anaplastik lenfoma kinaz (ALK), ROS proto-onkogen 1 (ROS1) ve programmed death-ligand 1 (PD-L1) oluşturmaktadır. Bulgular: Hastalarda frontal lob (%53,6), parietal lob (%34,9) ve serebellar hemisfer (%35,5) bölgelerinde beyin metastazlarının tutulum oranları daha yüksekti. Hastaların 94'ünde (%56,6) beynin tek bölgesinde tutulum görülürken; 72 hastada (%43,4) beynin birden fazla bölgesinde tutulum görüldü. Akciğer kanseri patolojik tümör alt tiplerine göre hastalarda beyin metastazı sayı ortalamalarında istatistiksel olarak anlamlı derecede bir farklılık olduğu saptandı (p=0,005). Yapılan alt grup incelemesinde bu farklılığın büyük hücreli karsinom (BHK) tümörlerinden kaynaklandığı belirlendi. Patolojik tümör tiplerine göre hastalarda insular bölgede beyin metastazı tutulum oranlarında istatistiksel olarak anlamlı derecede bir farklılık olduğu saptandı (p<0,001). Bu bulgudan büyük hücreli karsinomlarda insular bölge tutulum oranının (%62,5) daha yüksek olduğu belirlendi. Parahipokampal tutulumu istatistiksel olarak anlamlı derecede büyük hücreli karsinomlarda daha fazla bulundu (%37,5; n=3; p<0,001). EGFR mutasyonu olan hastalarda istatistiksel olarak anlamlı derecede talamus bölgesinde metastaz tutulumu daha fazlaydı (p=0,046). Benzer şekilde PD-L1 ekspresyonu olan hastalarda olmayanlara göre talamus bölge tutulumu daha fazlaydı (%25 vs %4,2; p=0,037). Ayrıca PD-L1 ekspresyonu olan hastalarda olmayanlara göre insular bölge tutulumu daha fazlaydı (%25 vs %4,2; p=0,037). Sonuç: Çalışmamız genetik mutasyon ile metastaz sayısı arasındaki ilişki ve ALK rearranjmanı, PD-L1 ekspresyonu ile metastaz tutulum yerinin değerlendirilmesi konularını tartışan ilk çalışmadır. Akciğer kanseri hastalarında patolojik subtip ile metastaz sayısı, metastaz tutulum yeri uluslararası literatürde çalışılmış olmakla birlikte çalışmamız bu konuda ülkemizde yapılan ilk çalışma olma özelliği taşımaktadır. Çalışmamız sonucunda akciğer kanserinin beyin metastazında tutulum yerlerini değerlendirmede ve tedavi öncesi planlamada umut verici sonuçlar elde edilmiştir.