Sağlık okuryazarlığı ve hasta memnuniyeti arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE CANÇETİN
Danışman: Güzin ZEREN ÖZTÜRK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma ile bireylerin sağlık okuryazarlığı düzeylerinin, aldıkları sağlık hizmetinden duydukları memnuniyete olan etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır Gereç ve yöntem: Çalışmamız, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniklerinde yürütülmüş olup tek merkezli, kesitsel, tanımlayıcı ve analitik niteliktedir. Çalışmamıza Ekim 2024- Kasım 2024 tarihleri arasında çalışmaya katılmayı kabul eden 18 yaş ve üzeri 385 kişi dahil edilmiştir. Katılımcılara sosyodemografik bilgilerin yanı sıra genel sağlığa ve okuryazarlığa yönelik sorular, ardından Türk Sağlık Okuryazarlığı-32 (TSOY-32) Ölçeği ve Ayaktan Hasta Memnuniyet Ölçeğini de içeren anket formu yüz yüze görüşülerek uygulandı. İstatistiksel analizler SPSS 25.0 programı ile yapılmış olup P<0,05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmamızda katılımcıların sosyodemografik verileri incelendiğinde %54,29 (n=209)'unun 30 yaş üstü olduğu, %62,07 (n=239)'sinin kadın olduğu, %59,49 (n=229)'unun evli olduğu, %52,98 (n=204)'inin çocuğunun olduğu, %87,53 (n=337)'ünün çekirdek aile olduğu, %90,65 (n=349)'inin lise ve üzeri eğitimi olduğu, %46,23 (n=178)'ünün beyaz yakalı olarak çalıştığı, %43,90 (n=169)'ının gelirinin giderine eşit olduğu ve %76,11 (n=293)'inin kronik hastalığının olmadığı görülmektedir. Katılımcıların sağlıkla ilgili çeşitli değişkenlerine bakıldığında son 1 ay içerisinde %52,99 (n=204)'unun aile sağlığı merkezine başvurduğu görüldü. Öte yandan %74,55 (n=287)'inin hastanede en sık polikliniklere başvuru yaptığı belirlendi. Katılımcıların sağlıkla ilgili bilgi edinmede sırasıyla %79,74 (n=307)'ünün sağlık çalışanları, %57,66 (n=222)'sının internet, %30,90 (n=119)'ının sosyal çevre; sağlıkla ilgili ilgili bilgi edinmede güvendiği kaynaklar incelendiğinde sırasıyla %85,45 (n=329)'inin sağlık çalışanları, %29,10 (n=222)'unun internet, %18,70 (n=72)'inin sosyal çevre olduğu belirlendi. Sağlık okuryazarlığı düzeyleri incelendiğinde katılımcıların %14,80 (n=57)'i yetersiz SOY, %29,40 (n=113)'ı sorunlu-sınırlı SOY, %28,30 (n=109)'u yeterli SOY ve %27,50 (n=106)'si mükemmel SOY düzeylerine sahip bulundu. Katılımcıların hasta memnuniyet puan ortalaması 5 puan üzerinden 3,54 olarak tespit edildi. Yapılan korelasyon analizlerinde SOY indeks toplam puan, SOY üst boyutları ve alt boyutlarının her biri ile ve AHMÖ (Ayaktan Hasta Memnuniyet Ölçeği) toplam puan, AHMÖ alt boyutlarının tümü arasında istatistiki açıdan anlamlı bir ilişkiye rastlandı. Katılımcıların SOY indeks toplam puanları ile yaş, kronik hastalık varlığı ve eğitim durumuna ek olarak sağlık kuruluşuna başvuru sıklığı, genel sağlık algısı ve genel okuryazarlık davranışları arasında anlamlı bir ilişki görüldü. AHMÖ toplam puanları ile cinsiyet, çalışma durumu ve kronik hastalık varlığına ek olarak hastanede başvurulan birim ve genel sağlık algısı arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki saptandı. Sonuç: Bireylerin sağlık hizmeti alım sürecindeki beklentileri, hasta memnuniyetinin temelini oluşturur. Yüksek sağlık okuryazarlığı düzeyleri; sağlık hizmeti alımının her aşamasında olduğu gibi hizmetin talebinde ve niteliğini doğru değerlendirmede de oldukça önemli bir faktör olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu anlamda bireylerin sağlık okuryazarlığı düzeylerinin yüksekliğinin, sağlık hizmetlerinden duydukları memnuniyete de olumlu yönde katkı sağlayacağı düşünülmektedir.