Acil servise akut iskemik inme ile başvuran hastalardaASPECT ve posterior ASPECT skorunun prognoz ve mortalite üzerindeki etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HARUN FIRAT
Danışman: Burcu BAYRAMOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: İnmede erken tanı ve doğru tedavi kararları için klinik değerlendirmeyi tamamlayan radyolojik skorlamalar giderek daha fazla önem kazanmaktadır. İskemik tutulumun yaygınlığını ve doku viabilitesini yansıtan ASPECT ve pc-ASPECT skorları, prognozun belirlenmesinde öne çıkan araçlardır. Bu çalışma, acil servise akut iskemik inme ile başvuran hastalarda ASPECT ve pc-ASPECT skorlarının mortalite ve hastanede kalış süresi üzerindeki etkilerini değerlendirmeyi ve bu skorların klinik değişkenlerle ilişkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Sancaktepe Şehit Prof. Dr. İlhan Varank Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Servisi'ne 01.01.2022–01.01.2025 tarihleri arasında akut SVO ile başvuran 2704 hastanın dosyaları geriye dönük tarandı. Çalışma kriterlerini karşılayan 651 hasta analize dahil edildi. Hastaların demografik verileri, komorbiditeleri, laboratuvar parametreleri, başlangıç NIHSS skorları ile ASPECT ve pc-ASPECT skorları; ayrıca uygulanan tedaviler (intravenöz tPA, mekanik trombektomi, kombine tedavi) kaydedildi. Primer sonuç değişkenleri mortalite ve hastanede kalış süresi olarak belirlendi. Klinik ve radyolojik değişkenlerle bu sonuçlar arasındaki ilişkiler korelasyon analizleri, ROC eğrileri ve lojistik/lineer regresyon yöntemleriyle değerlendirildi. Bulgular: İleri yaş, yüksek NIHSS skoru, düşük ASPECT ve pc-ASPECT skorları, koroner arter hastalığı, yüksek glikoz–üre–INR düzeyleri ve düşük eozinofil oranı mortalite ile anlamlı ilişkili bulundu. NIHSS skoru mortalitenin en güçlü bağımsız belirleyicisi olarak saptandı. Buna karşın posterior dolaşım inmelerinde pc-ASPECTS'in mortaliteyi öngörme gücü daha yüksekti. Erkek cinsiyet ve kronik böbrek yetmezliği hastanede kalış süresini anlamlı biçimde artırdı. Reperfüzyon tedavileri ile mortalite arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmadı. Sonuç: ASPECT ve pc-ASPECT skorları akut iskemik inmede radyolojik görüntüleme temelli prognoz değerlendirmesinin önemli araçlarıdır. Ancak mortaliteyi öngörmede en güçlü belirleyici NIHSS skoru olarak öne çıkmaktadır. Çalışmamız, ileri yaş, düşük ASPECT/pc-ASPECT skorları ve yüksek başlangıç NIHSS değerlerinin mortalite ile anlamlı biçimde ilişkili olduğunu gösterdi. Özellikle posterior dolaşım inmelerinde pc-ASPECTS'in mortaliteyi öngörme gücünün NIHSS'ten daha yüksek olması, bu skorun infratentoriyal iskemide erken risk sınıflaması, yoğun bakım gereksiniminin öngörülmesi ve izlem planlamasında daha belirleyici bir rol üstlenebileceğini düşündürmektedir. Bulgular, erken ve bütüncül klinik-radyolojik değerlendirmenin prognoz belirlemede kritik önemini vurgulamakta ve pc-ASPECT skorunun posterior dolaşım inmelerinde rutin kullanımının klinik karar süreçlerine katkı sağlayabileceğini desteklemektedir. Anahtar Kelimeler: ASPECT, pc-ASPECT, NIHSS, İnme, Mortalite, Prognoz