Birden fazla besine alerjisi olan çocuk hastaların klinik ve laboratuvar özelliklerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FERDANUR DEMİRTAŞ USTA
Danışman: Emine DİBEK MISIRLIOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Besin alerjisi, tüketilen besin proteinlerine karşı geliştirilen immün aracılı mekanizmaların rol aldığı aşırı duyarlılık reaksiyonudur. Bu immün mekanizmalar İmmünglobulin E (IgE) aracılı, IgE aracılı olmayan ve miks tip (IgE ve IgE aracılı olmayan) reaksiyonları kapsamaktadır. Yaşamı tehdit edici ciddi reaksiyonlarla sonuçlanabilen ve görülme sıklığı giderek artan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Ayrıca besin alerjisi olan bireylerde birden fazla besine alerji olabilmektedir. Bu çalışmada birden fazla besine alerjisi olan hastaların demografik, klinik özellikleri, besin alerjilerinin ortaya çıkış mekanizmaları, eşlik eden alerjik hastalıklar, tanısal test sonuçları ve izlemde tolerans gelişiminin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmaya Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Çocuk İmmünolojisi ve Alerji Hastalıkları Kliniği'nde 1 Ocak 2020 ile 1 Ocak 2023 tarihleri arasında değerlendirilen birden fazla besine alerjisi olan 0-18 yaş grubu hastalar dahil edildi. Hastaların demografik ve klinik özellikleri, laboratuvar bulguları retrospektif geriye dönük olarak değerlendirildi. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 293 hastanın yaş ortalaması 57.73±33.06 ay ve %62,5'i (n=183) erkekti. Hastaların %64.5'inin (n=189) 2 besine, %26.3'ünün (n=77) 3 ve daha fazla besine, %9.2'sinin (n=27) 4 ve daha fazla besine alerjisi bulunmakta idi. En sık görülen besin alerji birlikteliği 108 hastada (%36.8) süt ve yumurta alerjisi olmakla birlikte 34 (%11.6) hastada süt, yumurta ve kuruyemiş, 23 (%7.8) hastada birden fazla kuruyemiş, 22 (%7.5) hastada yumurta ve kuruyemiş alerjisi olduğu görüldü. Sistem tutulumu olarak en sık cilt bulguları görüldü. Besin gruplarına göre süt alerjisi olan hastaların %99.5'inde, yumurta alerjisi olan hastaların %99.6'sında, fındık alerjisi olan hastaların %96.5'inde, ceviz alerjisi olan hastaların %97.5'inde, kaju alerjisi olan hastaların %93.3'ünde, mercimek alerjisi olan hastaların %100'ünde cilt bulguları vardı. Hastaların %31.7'sinde (n=93) eşlik eden alerjik hastalık vardı. Eşlik eden ek alerjik hastalık olanlarda, ailede besin alerji öyküsü olanlarda, total IgE yüksek olan hastalarda anafilaksi riski daha yüksek bulundu (sırasıyla p=0.001, 0.010 ve <0.05). İki besine alerjisi olanlarla 3 ve daha fazla besine alerjisi olan hastalar karşılaştırıldığında; total IgE ve eozinofil sayısı üç ve daha fazla besin alerjisi olan hastalarda daha yüksek bulundu (p<0.001). Hastaların 228'i (%77.8) izlemde herhangi bir besin alerjisine tolerans geliştirmişti. Yumurta alerjisi olan hastaların %68.8'inde (n=165), süt alerjisi olan hastaların %67.4'ünde (n=130), buğday alerjisi olan hastaların %80'inde (n=12), patates alerjisi olan hastaların %55.6'sında (n=10), mercimek alerjisi olan hastaların %25'inde (n=10), fındık alerjisi olan hastaların %11.9'unda (n=7) tolerans gelişti. Tolerans gelişmeyen hastalarda anafilaksi daha fazla ve total IgE ortalaması daha yüksek bulundu (sırasıyla p<0.001, p<0.001). Sonuç: Çalışmamızda iki besine alerji oranının daha fazla olduğu ve bu birlikteliğin en fazla süt ve yumurta alerjisi şeklinde olduğu görüldü. Klinik olarak en fazla cilt bulguları vardı. Birden fazla besine alerji olan çocukların yakın takibi, besin kısıtlamalarının neden olabileceği nütrisyonel eksikler, ağır reaksiyonlar ve tolerans gelişiminin değerlendirilmesi açısından çok önemlidir. Anahtar Kelimeler: Besin alerjisi, Çoklu besin alerjisi, Anafilaksi, IgE, Tolerans