Febril konvulziyon hakkında hazırlanmış Youtube videolarının kalite değerlendirmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HARUN YÖNEY
Danışman: Medine Ayşin TAŞAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Febril konvulziyon (FK) çocukluk çağında sık görülen ve ebeveynlerin çok korktuğu bir rahatsızlıktır. Literatürde selim bir rahatsızlık olarak kabul edilmektedir. Bununla birlikte FK hakkında halk arasında fazlaca söylenti mevcuttur. Yaşadığımız çağın en çok kullanılan bilgi kaynağı internette konu ile ilgili kaynakların kalitesi merak konusudur. Konu ile ilgili daha önce yapılmış çalışma yoktur. Gereç ve Yöntem: Temmuz 2021 tarihinde çalışmamız için kullanılacak YouTube hesabı edinildi. Aynı tarihte YouTube sitesinde ʽfebril convulsionʼ, ʽfebrile seizureʼ, ʽateşli havaleʼ, ʽfebril konvulziyonʼ anahtar kelimeleri ile yaptığımız aramalarda çalışma kriterlerimize uyan 161'i Türkçe, 278'i İngilizce toplam 439 video tespit edildi. Videolar tez yazarı H.Y. tarafınca değerlendirildi. Örneklem kaynak ülke, dil, yükleyici üyenin kim olduğu, konuşmacı, videonun ses ve görüntü kalitesi, hedef kitlesi bakımından gruplara ayrıldı. Bu gruplar, izlenme sayısı, pozitif ve negatif reyting, yayında kalma süresi, video süresi, FK konu başlıkları hakkında bilgi içeriği ve literatürde kabul görmüş kalite puanlama sistemleri olan DISCERN, JAMA, GQS puanları bakımından değerlendirildi. Bulgular: Videoların çoğunluğu sağlık profesyonelleri tarafından hazırlanmıştı (%79,9), hasta/hasta yakını eğitimini amaçlamaktaydı (%74,3) ve geniş kitlelere ulaşabildiği tespit edildi (ortalama izlenme sayısı 9115,66). Videolarda düşük oranda yanlış bilgi tespit edildi, en fazla yanlış bilgi tanımda vardı (%18). DISCERN, JAMA ve GQS için medyan değerler yüksek olup, sırasıyla 9 (min=0-max=15), 2 (min=0- max=4) ve 4 (min=1-max=5) saptandı. Türkçe ve İngilizce hazırlanan videolar karşılaştırıldığında, arasında kalite ve kullanıcı istatistikleri bakımından kesin bir farkın olmadığı görüldü (p>0,05). Ses kalitesi tamamen anlaşılan videolarda, anlaşılmayan yerleri olanlara göre pozitif reyting daha yüksekti ve daha uzun yayında kalmışlardı (p<0,05). Profesyonel çekimler, amatör çekimlere göre daha fazla izlenmiş, daha fazla pozitif reyting almışlar ve yayında daha uzun süre kaldığı tespit edildi (p<0,05). Febril konvülziyon videolarının doğru bilgiler içerenlerinin YouTube istatistiklerinde daha çok tercih edildiği görüldü. Sonuç: Febril konvulziyon konusunda hasta ve hasta yakını eğitimi için birçok YouTube videosu mevcuttur ancak bu videoların kalitesini ve doğruluğunu tespit etmek için standart bir yöntem yoktur. Uzman klinisyenlerin görüşlerinin alınmasının doğru bir yönlendirme için şart olduğu düşünülmektedir. Ayrıca, doğru içerikli FK video yayınları için kılavuz hazırlayabilen kurumların dijital ortama uygun içerik hazırlamaları desteklenmelidir. Anahtar Kelimeler: Febril konvulziyon, YouTube, Hasta eğitimi, DISCERN, JAMA, GQS.