Major depresif bozukluk tanılı kişilerde aleksitimi ve yeme tutumu ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA DR. ABDURRAHMAN YURTASLAN ONKOLOJİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BEGÜM PEKİYİ AVAN
Danışman: Hayriye Dilek HAMURCU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada major depresif bozukluk (MDB) tanılı bireylerde aleksitimi düzeyi ile yeme tutumu arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca depresyon şiddeti, anksiyete düzeyi ve duygusal yeme ile yeme tutumu arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesi ve aleksitiminin depresyon ile bozulmuş yeme tutumu arasındaki ilişkide olası aracı rolünün araştırılması hedeflenmiştir. Yöntem: Çalışmaya DSM-5 tanı ölçütlerine göre MDB tanısı alan 174 hasta dahil edildi. Katılımcılara sosyodemografik veri formu, Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ), Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ), Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ), Yeme Tutumu Testi (YTT) ve Duygusal Yeme Ölçeği (DYÖ) uygulandı. Ölçek puanları arasındaki ilişkiler korelasyon analizleri ile değerlendirildi. Yeme tutumu ile ilişkili değişkenlerin incelenmesinde tekli ve çoklu doğrusal regresyon analizleri kullanıldı. Aleksitiminin aracı rolünü değerlendirmek amacıyla Hayes Process yöntemi ile aracılık analizi gerçekleştirildi. Tüm analizlerde anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edildi. Bulgular: YTT-Toplam puanları ile BDÖ puanları arasında pozitif yönde anlamlı korelasyon saptandı. Ayrıca YTT-Toplam puanları ile TAÖ-Toplam, aleksitiminin Duyguları Tanıma Güçlüğü (DIF), Duyguları İfade Etme Güçlüğü (DDF) ve DYÖ puanları arasında anlamlı pozitif ilişkiler bulundu. Buna karşılık BAÖ ve Dışa Dönük Düşünme (EOT) alt boyutu ile YTT puanları arasında anlamlı ilişki saptanmadı. Tek değişkenli regresyon analizlerinde hem depresyon şiddeti hem de aleksitimi düzeyinin yeme tutumu ile ilişkili olduğu görüldü. Ancak çoklu doğrusal regresyon analizinde yalnızca aleksitiminin yeme tutumu için anlamlı bir açıklayıcı değişken olarak kaldığı saptandı. Aracı değişken analizlerinde depresif belirtiler ile bozulmuş yeme tutumu arasındaki ilişkinin; aleksitiminin, özellikle DIF ve DDF alt boyutları üzerinden açıklanabileceğini destekleyen bulgular elde edildi. Aleksitiminin EOT alt boyutunun ise aracı değişken rolü göstermediği saptandı. Sonuç: Bulgularımız, MDB tanılı bireylerde bozulmuş yeme tutumunun depresif belirtiler ve aleksitimi ile ilişkili olduğunu göstermektedir. Özellikle aleksitiminin duyguları tanıma ve ifade etme boyutlarının, depresyon ile bozulmuş yeme tutumu arasındaki ilişkide önemli bir rol oynadığı görülmüştür. Bu sonuçlar, MDB tanılı bireylerde bozulmuş yeme tutumunun değerlendirilmesinde özellikle aleksitimik özelliklerin ve duyguları tanıma ile ifade etme güçlüklerinin göz önünde bulundurulmasının klinik açıdan önemli olabileceğini düşündürmektedir. Anahtar Kelimeler: Major Depresif Bozukluk, Aleksitimi, Yeme Tutumu, Duygusal Yeme