İki farklı yöntemle yapılan sağlık eğitiminin kadınların meme kanseri bilgisine, sağlık inancına, mamografi öz yeterliliğine ve tarama programına katılımına etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, HALK SAĞLIĞI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: RABİA ÇAĞLAYAN

Danışman: Serpil ÖZDEMİR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışmanın amacı, iki farklı yöntemle yapılan sağlık eğitiminin kadınların meme kanseri bilgisine, sağlık inancına ve tarama programına katılımına etkisini belirlemektir. Gereç ve Yöntem: Çalışma, paralel gruplarda tek kör randomize kontrollü deneysel tasarımda bir araştırma olarak yürütüldü. Örneklemi, Temmuz-Ekim 2025 tarihleri arasında Ankara ili, İncirli Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı, dahil edilme kriterlerini karşılayan, her grupta 26 olmak üzere üç grupta toplam 78 kadın katılımcı oluşturdu. Verilerin toplanmasında tanıtıcı bilgi formu, geniş kapsamlı meme kanseri bilgi testi, sağlık inanç modeli ölçeği; sağlık motivasyonu, mamografiye ilişkin yarar ve engel algısı alt boyutları, mamografiye ilişkin öz yeterlilik ölçeği ile mamografi ile ilgili özellikleri belirleme formu kullanıldı. Çalışmada tüm grupların meme kanseri ve mamografi taramasına yönelik aldığı standart bakım hizmetine ek olarak motivasyonel görüşme temelli sağlık eğitim grubuna ev ziyareti yoluyla üç oturumlu motivasyonel görüşme temelli sağlık eğitimi yapıldı. Sağlık eğitimi grubuna ise ev ziyareti yoluyla bir kez sağlık eğitimi, iki kez telefon ile hatırlatma eğitimi yapıldı. Çalışma sürecinde kontrol grubuna standart bakım hizmeti dışında herhangi bir müdahale yapılmadı. Grup ve zaman etkileşimleri için Robust Mixed ANOVA, üç ve üzeri grupların karşılaştırılmasında tek yönlü ANOVA ve Kruskal Wallis testleri uygulandı. Bulgular: Çalışmanın sonunda hem grup zaman etkileşimleri hem de son test ve ön test puan farkları açısından her iki müdahalenin de meme kanseri bilgisi (p 0,05), müdahale grupları ile kontrol grubu arasında (%7,7) ise istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu belirlendi (p<0,05). Sonuç: Ev ziyareti ile uygulanan motivasyonel görüşme temelli sağlık eğitimi ile sağlık eğitimi müdahalelerinin kadınların meme kanseri bilgisi, sağlık inancı, özyeterlilik düzeyi ve tarama programına katılımı artırdığı belirlendi. Sağlık profesyonelleri, meme kanseri taramalarının yaygınlaştırılması için her iki müdahaleyi de birbiri yerine güvenle uygulayabilir.