Sezaryen doğum yapan kadınlarda ameliyat öncesi anksiyetenin ameliyat sonrası iyileşme kalitesine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HASEKİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: REYHAN YESEVİ
Danışman: Ali ÇETİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, elektif sezaryen doğum planlanan kadınlarda ameliyat öncesi cerrahi anksiyete düzeylerinin, postoperatif iyileşme kalitesi üzerindeki etkilerini çok boyutlu biçimde değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Çalışma, 18 yaş ve üzeri, planlı sezaryen doğum yapacak gönüllü kadınların dahil edildiği, tek merkezli, prospektif ve analitik bir klinik araştırma olarak tasarlanmıştır. Katılımcılara ameliyat öncesinde İyileşme Kalitesi-15 Anketi (İKA-15) ve Cerrahi Anksiyete Ölçeği (CAÖ), postoperatif 2. gününde ise İKA-15 ve VAS (Vizüel Analog Skala) ağrı ölçekleri uygulanmıştır. Ek olarak demografik, obstetrik, sosyoekonomik veriler ve preoperatif laboratuvar bulguları toplanmıştır. Elde edilen veriler IBM SPSS v27 yazılımı ile analiz edilmiş; korelasyon, basit ve çoklu doğrusal regresyon ile mediation ve moderation analizleri uygulanmıştır. Bulgular: Katılımcıların ortalama Cerrahi Anksiyete Ölçeği (CAÖ) skoru 23.9±14.5, preoperatif İKA-15 skoru 115.0±26.6, postoperatif İKA-15 skoru ise 96.9±28.4 olarak hesaplanmıştır. Ortalama postoperatif VAS ağrı skoru 5.6±2.0 bulunmuştur. Basit doğrusal regresyon analizine göre, preoperatif İKA-15 skorundaki her 1 birimlik artış, postoperatif İKA-15 skorunda 0.736 birimlik artışla ilişkili bulunmuştur (B=0.736; %95 GA: 0.580–0.891; p<0.001; R²=0.468). Çoklu doğrusal regresyon analizinde, CAÖ skoru (B=-1.041; %95 GA: -1.392 – -0.690; p<0.001) ve postop 2. gün VAS skoru (B=-3.290; %95 GA: -5.709 – -0.870; p=0.008) bağımlı değişken olan postop İKA-15 skorunu anlamlı ve negatif yönde etkilemiştir (model R²=0.727). Mediation analizinde, preop İKA-15 skorunun CAÖ skorunu negatif etkilediği (B=-0.3825; p<0.001; R²=0.4916) ve CAÖ skorunun postop İKA-15 skorunu negatif yönde etkilediği belirlenmiştir (B=-1.3038; p<0.001; R²=0.6984). Ağrı üzerinden yapılan aracılık analizinde, preop İKA-15 skoru ile postop ağrı düzeyi arasında negatif ilişki (B=-0.0484; p<0.001; R²=0.4234) ve postop ağrı ile postop İKA-15 arasında negatif ilişki saptanmıştır (B=-7.3311; p<0.001; R²=0.6236). Moderation analizinde, preop İKA-15 × postop ağrı etkileşim terimi anlamlı bulunmamıştır (B=-0.0411; p=0.315). Sonuç: Elektif sezaryen doğum öncesinde yüksek anksiyete düzeyi, ameliyat sonrası iyileşme kalitesini olumsuz yönde etkilemektedir. Cerrahi öncesi yüksek sağlık algısı, postoperatif iyileşmeyi desteklemekle birlikte; bu ilişkinin cerrahi anksiyete ve ağrı düzeylerinden önemli ölçüde etkilendiği belirlenmiştir. Bulgular, doğum öncesi dönemde psikolojik hazırlığın ve ağrı yönetiminin, iyileşme sürecinin bütüncül kalitesini artırmada kritik rol oynadığını göstermektedir. Bu doğrultuda cerrahi hemşireliği uygulamalarında bireyselleştirilmiş danışmanlık, anksiyete değerlendirmesi ve çok boyutlu ağrı kontrolü ön planda tutulmalıdır Anahtar Kelimeler: Sezaryen doğum, cerrahi anksiyete, İyileşme Kalitesi Anketi-15, iyileşme kalitesi, ağrı, psikolojik hazırlık