Çölyak hastalarında anti endomisyum, anti gliadin ve anti transglutaminaz serolojik testlerinin laboratuar parametreleri ve biyopsi bulguları ile ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAĞCILAR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF ULUSOY DEMİR
Danışman: Elif YORULMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Çölyak hastalığı (ÇH), genetik olarak duyarlı kişilerde görülen, gluten ve prolaminlerinin tüketilmesiyle oluşan ince bağırsak mukozasının kronik inflamasyonu ve atrofisi ile kendini gösteren bir otoimmün enteropatidir. Tanıda altın standart endoskopik biyopsidir. Birçok çalışmada serolojik testlerin tanıda katkısı ortaya konulmuştur ve kliniklerde sadece tanı amaçlı kullanılırken klinik seyirde, laboratuar testlerinde ve mukozal hasar derecesinde ne kadar etkin bir belirteç olduğu henüz netleşmemiştir. Biz çalışmamızda serolojik tanı testlerinden anti endomisyum (AE) IgA, anti gliadin (AG) IgA ve doku transglutaminaz (TG) IgA antikorlarının laboratuar testleri ve mukozal hasarı gösteren Marsch skoru ile ilişkisini saptamayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza 2015-2023 seneleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi ve Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gaziosmanpaşa Eğitim ve Araştırma Hastanesi Gastroenteroloji polikliniklerine başvuran 18 yaş üstü, total IgA seviyesi normal olan, viral hepatit markerları negatif olan ve karaciğer testlerinde yükseklik yapabilecek başka hastalığı olmayan 138 çölyak hastası dahil edildi. Marsch skoru '0' olan hastalar tanı kesinliği şüphesinden dolayı çalışmaya alınmadı. Hastaların demografik özellikleri, serolojik tetkikleri, laboratuar parametreleri ve endoskopik biyopsideki hasara göre derecelendirilen Marsch skorları retrospektif olarak incelendi. İstatistiksel olarak p<0,05 değeri anlamlılık olarak kabul edildi. Bulgular: Çalışmamıza dahil edilen 138 hastanın yaşı 18-72 aralığında idi. Ortalama yaşları 33,5'ti. Hastaların %67,4'ü kadın %32,6'u erkek idi. %21'inde ek otoimmün hastalık mevcuttu. AE IgA %59,1, AG IgA %61, TG IgA %72,4 oranında pozitif saptandı. Marsch skoru dağılımı %16,7'sinde evre 1, %12,3'ünde evre 2, %20,3'ünde evre 3A, %18,8'inde evre 3B, %2,2'sinde evre 4 ve %29,7 ile evre 3C en yüksek oranda idi. Üç antikor ile Marsch skoru arasında anlamlı fark bulundu (p<0,05). AE IgA ile hemoglobin düşüklüğü (p<0,0001), trombosit yüksekliği (p=0,007), transaminaz yüksekliği (AST p<0,0001 ve ALT p=0,002), folik asit düşüklüğü (p=0,02), vitamin D eksikliği (p=0,005), albümin düşüklüğü (p=0,04), CRP yüksekliği (p<0,0001), sedimentasyon yüksekliği (p<0,0001), TDBK yüksekliği (p<0,0001) arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. AG IgA ile hemoglobin düşüklüğü (p=0,01), AST yüksekliği (p=0,009), vitamin B12 düşüklüğü (p=0,04), folik asit eksikliği (p=0,03), vitamin D eksikliği (p=0,03) arasında anlamlı fark bulunmuştur. TG IgA ile transaminaz yüksekliği (AST p<0,0001 ve ALT p=0,004), sedimentasyon yüksekliği (p=0,04), albumin düşüklüğü (p=0,03), vitamin D eksikliği (p=0,008) ve folik asit düşüklüğü (p=0,01) arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. Sonuç: Çalışmamızda çölyak serolojik testleri ile endoskopik biyopsi ve birçok laboratuar parametresi arasında anlamlı ilişkili bulunmuştur. Çölyak hastalığının tanı ve takibinde serolojik testler, endoskopik biyopsi ve laboratuar parametrelerinin birlikte değerlendirilmesi fayda sağlayacaktır. Anahtar Kelimeler: Anti endomisyum IgA, Çölyak hastalığı, Doku transglutaminaz IgA, Marsch skoru