Ankilozan spondilitli hastalarda hastalık aktivitesi yorgunluk ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, İÇ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BAHTİYAR ÖZMEN

Danışman: Fatma İlknur ÇINAR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışma Ankilozan Spondilit (AS) tanısıyla başvuran hastalarda hastalık aktivitesi, yorgunluk ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı olarak, Kasım 2022-Haziran 2023 tarihleri arasında yapılan çalışmaya 274 hasta dahil edildi. Hastaların tanıtıcı bilgileri (Veri Toplama Formu), hastalık aktivitesi (Bath Ankilozan Spondilit Hastalık Aktivite İndeksi-BASDAİ), fonksiyonel durum (Bath Ankilozan Spondilit Fonksiyonel İndeksi-BASFİ), yaşam kalitesi (Ankilozan Spondilit Yaşam Kalitesi İndeksi) ve yorgunluk (Yorgunluk Şiddet Ölçeği) düzeyleri değerlendirildi. Verilerin analizinde; tanımlayıcı istatiksel yöntemler, Student's t testi ve Pearson Ki-kare testi kullanıldı. İki sürekli değişkenin karşılaştırılmasında Pearson Korelasyon Katsayısı ® kullanıldı. Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 41,23±9,85 yıl olup, %55,1'i kadındır. Hastalık süresi 10,24±9,48 yıl ve tanı yaşı 32,07±10,84 yıldır. Hastaların BASDAİ puanı 5,82±2,10 ve aktif (BASDAİ ≥4) hastalık oranı %81,8 olarak bulunmuştur. Hastalık aktivitesi arttıkça, yorgunluğun arttığı (r=-8,305, p<0,001) ve yaşam kalitesinin kötüleştiği (r=11,164, p<0,001) bulunmuştur. Aktif hastalık durumu kadın katılımcılarda (%60,3) erkek katılımcılardan (%39,7) daha yüksek bulunmuştur (p<0,001). Hastalık süresi daha kısa (p=0,032), hasta global değerlendirme puanı yüksek (p<0,001), eşlik eden hastalığı olan (p=0,003), BASFİ skoru yüksek olan (p<0,001), Steroid Olmayan Anti-İnflamatuvar İlaçlar (p<0,001), Konvansiyonel Sentetik Hastalığı Modifiye Eden Antiromatizmal İlaçlar (p=0,021), Tümör Nekroz Faktörü-alfa (p<0,001) ve analjezik (p<0,001) kullanan hastalarda aktif hastalık durumunun anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptanmıştır. Sonuç: Bu çalışma, aktif hastalığı olan AS hastalarının yorgunluk düzeylerinin daha yüksek ve yaşam kalitelerinin daha düşük olduğunu göstermiştir. Ayrıca yorgunluk düzeyi arttıkça yaşam kalitesinin kötüleştiği saptanmıştır.