Acil servise başvuran akut üst gastrointestinal sistem kanamalı hastalarda şok indeksi ve türevlerinin prognostik değeri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET EMİN KONUŞ
Danışman: Mehtap BULUT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET Amaç: Bu çalışmada, acil servise üst gastrointestinal sistem (GİS) kanaması ile başvuran erişkin hastalarda başvuru anındaki vital bulgularıyla hesaplanan Şok İndeksi (Şİ), Modifiye Şok İndeksi (MŞİ) ve Yaş Şok İndeksi'nin (YŞİ) hastane içi mortalite ve olumsuz klinik sonlanımları öngörmedeki prognostik değerinin değerlendirilmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Bu prospektif gözlemsel çalışma Bursa Şehir Hastanesi Acil Tıp Kliniği'nde yürütüldü. Üst GİS kanaması saptanan 102 hasta değerlendirildi; dışlama kriterleri sonrası 88 hasta analize dahil edildi. Hastaların demografik verileri, semptomları, komorbiditeleri, ilaç kullanımları, vital bulguları, laboratuvar değerleri, endoskopi sonuçları, tedavileri ve hastane içi sonlanımları kaydedildi. Başvuru kalp hızı, sistolik ve diyastolik kan basıncı ile Şİ, MŞİ ve YŞİ hesaplandı. Ayrıca Glasgow-Blatchford Skoru (GBS) ve modifiye Glasgow-Blatchford Skoru (mGBS) değerlendirildi. Birincil sonlanım hastane içi mortalite; ikincil sonlanımlar kan transfüzyonu, yoğun bakım yatışı, yeniden kanama, endoskopik girişim ve cerrahi müdahale olarak belirlendi. Performans ROC ve lojistik regresyon analizleriyle değerlendirildi. Bulgular: Hastaların medyan yaşı 71 yıl, erkek oranı %61,4'tü. Kan transfüzyonu %69,3, yoğun bakım yatışı %22,7, yeniden kanama %27,3 ve hastane içi mortalite %8 idi. En az bir olumsuz klinik sonlanım oranı %70,5'ti. Mortalitenin öngörülmesinde YŞİ yüksek performans gösterdi (AUC: 0,954); Şİ (AUC: 0,915) ve MŞİ (AUC: 0,944) de yüksek tanısal performans sergiledi. Kombine olumsuz klinik sonlanım için GBS, mGBS ve YŞİ anlamlı prognostik değer taşıdı. Çok değişkenli analizde düşük hemoglobin düzeyi ve YŞİ değerinin >53,72 olması kombine olumsuz klinik sonlanım gelişimi için bağımsız belirleyiciler olarak saptandı. Sonuç: Acil servise akut üst GİS kanaması ile başvuran hastalarda başvuru anında kolaylıkla hesaplanabilen Şİ, MŞİ ve YŞİ'nin erken prognostik değerlendirmede kullanılabilecek pratik, hızlı ve maliyetsiz parametreler olduğu görülmüştür. Ayrıca YŞİ'nin kan transfüzyonu, yoğun bakım yatışı, tekrar kanama ve hastane içi mortalite olmak üzere tüm olumsuz klinik sonlanım göstergelerinde en tutarlı, yüksek ve anlamlı ilişki gösteren şok indeksi türevi olduğu saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Acil servis, üst gastrointestinal kanama, şok indeksi, modifiye şok indeksi, yaş şok indeksi, prognoz