İmmün trombositopeni tanılı çocuklarda ortalama trombosit hacmi (MPV) ve trombosit dağılım genişliği (PDW) tanı değerinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ADANA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: METİN YILMAZ
Danışman: Barbaros Şahin KARAGÜN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada 0-18 yaş aralığında immün trombositopeni (İTP) tanılı çocuklarda MPV ve PDW'nin (ve trombosit sayısı dinamiklerinin) izlem boyunca değişimini inceleyerek; kronik İTP gelişimini öngörmedeki tanısal/öngörücü değerini ve klinik kullanım potansiyelini değerlendirmek amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Retrospektif olarak tasarlandı 1 Ocak 2022-1 Eylül 2024 tarihleri arasında Çocuk Hematoloji ve Onkoloji poliklinik/servislerinde izlenen İTP tanılı olgular HBYS'de D69.3 kodu üzerinden tarandı. Trombosit sayısı 100×10⁹/L'nin altında seyreden toplam 101 hastanın klinik ve laboratuvar verileri değerlendirildi. Olgular trombositopeni süresine göre akut (≤3 ayda düzelme), persistan (3-12 ay), kronik (>12 ay) olarak sınıflandırıldı. Bulgular: Toplam 101 hasta; kronik İTP gelişen (n=50) ve kronik İTP gelişmeyen (n=51) olarak iki gruba ayrıldı. Cinsiyet: Kronikleşmeyen grupta %65 kız, %35 erkek, kronikleşen grupta %64 kız , %36 erkek olup cinsiyet dağılımında fark yoktu (p=0,941). Yaş: Kronikleşmeyen grupta yaş ortalaması 6,6±4 yıl (medyan 6; 1-17), kronikleşen grupta 8,0±5 yıl (medyan 6,5; 1-17) ve fark anlamlı değildi (p=0,144). MPV: Tanı anında MPV benzerdi (0. ay: kronikleşmeyen 10,9±1,4; kronikleşen 10,7±1,6; p=0,441). Ancak 3.-12. aylarda kronikleşen grupta MPV anlamlı derecede daha yüksekti (ör. 3. ay: 8,5±1,1 vs 10,4±1,5; p<0,001; 6. ay: 8,8±1,3 vs 10,7±1,7; p<0,001; 9. ay: 9,0±1,3 vs 10,2±1,4; p<0,001; 12. ay: 8,9±1,2 vs 10,3±1,6; p<0,001). MPV'nin yüzdelik değişimi açısından 0-3 ay değişimi kronikleşme ile belirgin ilişkiliydi (kronikleşmeyen: %20,8±15,1; kronikleşen: %0,4±16,2; p<0,001). Kronik İTP öngörüsünde MPV 0-3 ay değişimi için iki kesim noktası raporlandı: %5'in altında düşüş veya artış: duyarlılık %66, özgüllük %92, PPV %88, NPV %75. %21'in altında düşüş veya artış: duyarlılık %91, özgüllük %53, PPV %64, NPV %87. Ayrıca "3. ayda düşüş yok/artar" yaklaşımı için tanısal performans (duyarlılık %52, özgüllük %94, PPV %89, NPV %69) olarak sunuldu. PDW: Tanı anında PDW benzerdi (0. ay p=0,602). 3.-9. aylarda kronikleşen grupta PDW daha yüksekti (3. ay p=0,006; 6. ay p<0,001; 9. ay p<0,001), 12. ayda fark anlamlı değildi (p=0,210). PDW yüzdelik değişiminde 0-6 ay değişimi anlamlıydı (kronikleşmeyen: %13,1±18,1; kronikleşen: %1,3±12,8; p=0,002). Trombosit sayısı (PLT): İzlemde tüm zaman noktalarında gruplar arasında fark vardı (ör. 0. ay: 13,5±17,3 vs 31,4±29,5; p<0,001; 3. ay: 254,5±140,1 vs 55,2±69,5; p<0,001; 12. ay: 300,4±106,6 vs 38,9±28,5; p<0,001). 0-3 ay: düşmesi veya 4 katına kadar artması: duyarlılık %89, özgüllük %88, PPV %87, NPV %90. 0-6 ay: düşmesi veya 7 katına kadar artması: duyarlılık %88, özgüllük %84, PPV %84, NPV %88. 0-3 ay: düşmesi veya 20 katına kadar artması: duyarlılık %98, özgüllük %63, PPV %71, NPV %97. 0-6 ay: düşmesi veya 30 katına kadar artması: duyarlılık %95, özgüllük %48, PPV %64, NPV %91. Sonuç: Bu tek merkezli retrospektif çalışmada İTP tanılı çocuklarda kronikleşen ve kronikleşmeyen olgular arasında tanı anında MPV ve PDW benzerken, izlemde özellikle 3. aydan itibaren MPV'nin kronikleşen grupta belirgin yüksek seyrettiği ve MPV'nin 0-3 ay değişim yüzdesinin kronikleşmeyi öngörmede klinik olarak anlamlı bir ayırt edicilik sunduğu gösterildi. PDW'de de 3-9 ay aralığında farklılaşma gözlense de, PDW'nin 0-6 ay kesim noktalarına göre tanısal performansının MPV'ye kıyasla daha sınırlı olduğu.Trombosit sayısının özellikle erken dönemdeki (0-3 ay, 0-6 ay) düşüş paternleri kronikleşmeyi öngörmede yüksek tanısal performans ölçütleriyle ilişkilendirildi. Anahtar Kelimeler: İmmün trombositopeni, MPV, PDW, trombosit sayısı, kronikleşme