Hemşirelerin serviks kanseri taramasına ve hpv aşılarına ilişkin sağlık inançları ile etkileyen faktörlerin belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: REYHAN ATMACA
Danışman: Gülten GÜVENÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma, hemşirelerin serviks kanseri taramasına ve Human Papilloma Virüs (HPV) aşılarına yönelik sağlık inançlarının, taramaya yönelik tutumlarının ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı kesitsel tipte yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırmanın evrenini, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde görev yapan hemşireler oluşturmuştur. Araştırma 01.04.2024-31.05.2024 tarihleri arasında 260 hemşire ile yürütülmüştür. Araştırma verileri; Kişisel Bilgi Formu, HPV Enfeksiyonu Bilgi Skalası, HPV Enfeksiyonu ve Aşılamasına İlişkin Sağlık İnanç Modeli Ölçeği ve Serviks Kanseri ve Pap Smear Testi Sağlık İnanç Modeli Ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde; tanımlayıcı istatistik ölçütleri, tek yönlü varyans analizi, bağımsız örneklem t testi, Kruskal Wallis testi, Mann Whitney u testi, pearson korelasyon analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Bulgular: Hemşirelerin %51,2'sinin 26-35 yaş aralığında, %59,2'sinin ön lisans mezunu ve %33,9'unun 15 yıl ve üzeri süredir meslekte çalıştığı belirlenmiştir. Katılımcıların %30,7'sinin şikâyetleri olduğunda jinekolojik muayene yaptırdığı, %63,1'inin serviks kanseri hakkında bilgi sahibi olduğu, %88,8'inin HPV aşısı olmadığı saptanmıştır. HPV Enfeksiyonu ve Aşılamasına İlişkin Sağlık İnanç Modeli Ölçeği alt boyut puan ortalamaları ciddiyet algısı 12,16±2,63; engel algısı 10,70±2,81; yarar algısı 8,86±2,10; duyarlılık algısı 5,58±1,52'dir. Serviks Kanseri ve Pap Smear Testi Sağlık İnanç Modeli Ölçeği alt boyut puan ortalamaları duyarlılık algısı 6,95±2,50; ciddiyet algısı 22,16±7,92; Pap Smear yarar ve motivasyon 29,84±10,77; serviks kanseri sağlık motivasyonu algısı 9,48±3,59; Pap Smear engeller algısı 29,13±12,04'tür. Ölçeklerin alt boyutları arasındaki ilişkiye göre HPV enfeksiyonunun ciddi bir sorun olduğunu düşünme durumu arttıkça HPV aşısına karşı engel algısı, yarar algısı ve duyarlılık algısının da arttığı; serviks kanserine karşı duyarlılık arttıkça önemseme, yarar, motivasyon ve engel algısının da arttığı belirlenmiştir (p<0,05). Human Papilloma Virüs Enfeksiyonu ve Aşılamasına İlişkin Sağlık İnanç Modeli Ölçeği alt boyutlarında ciddiyet algısında akıntı, hizmet içi eğitim, aşının etkili olmayacağını düşünme değişkenlerinin; engel algısında aşının yan etkilerinin olması değişkeninin; yarar algısında sağlık çalışanları serviks kanseri hakkında bilgi seviyesi, aşının yan etkilerinin olması, aşının etkili olmayacağını düşünme değişkenlerinin; duyarlılık algısında çalışılan birim, serviks kanseri hakkında bilgi varlığı, hizmet içi eğitim ve aşının yan etkilerinin olması değişkenlerinin alt boyutlar üzerinde anlamlı yordayıcılar olduğu saptanmıştır (p<0,05). Serviks Kanseri ve Papsmear Testi Sağlık İnanç Modeli Ölçeği alt boyutlarında serviks kanseri duyarlılığında kanama, cinsel bölgede siğil, hizmet içi eğitim, HPV aşısı olma durumu, HPV aşısı ile ilgili detaylı bilgi alma isteği değişkenlerinin; serviks kanseri önemseme/ciddiyetinde kendisini riskli görmemesi, internet değişkenlerinin; pap smear yarar ve motivasyonunda sağlık çalışanları serviks kanseri hakkında bilgi seviyesi, internet, hizmet içi eğitim değişkenlerinin; serviks kanseri sağlık motivasyonunda bugüne kadar kadın hastalıkları ile ilgili rahatsızlıklık/hastalık yaşama durumu, sağlık çalışanları serviks kanseri hakkında bilgi seviyesi, okul dersi/seminer, hizmet içi eğitim değişkenlerinin; pap smear engellerde çalışılan birim, düzenli jinekolojik muayene yaptırma durumu ve jinekolojik muayene yaptırmak çok ağrıdır değişkenlerinin alt boyutlar üzerinde anlamlı yordayıcılar olduğu saptanmıştır (p<0,05). Sonuç: Hemşirelerin HPV aşısının yararlı olduğunu düşündüğü, HPV enfeksiyonunun ciddi bir sorun olarak gördüğü, aşılamaya karşı engellerinin fazla olduğunu düşündüğü ve konudaki duyarlılıklarının yüksek olduğu belirlenmiştir. Hemşirelerin serviks kanseri ve pap smear testine karşı duyarlılık, önemseme, motivasyon ve yarar algısı puan ortalamalrının yüksek düzeyde olduğu, bununla birlikte pap smear testi yaptırmayla ilgili engellerin düşük düzeyde olduğu belirlenmiştir.