İlk atak major depresyon tanısı alan pediatrik hasta grubunda inflamasyon ve oksidatif stres belirteçlerinin serum düzeylerinin sağlıklı kontrollerle kıyaslanması ve depresyona eşlik eden kendine zarar verme davranışı ve intihar düşüncesi/girişiminin bu parametrelerle ilişkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANTALYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ÇOCUK VE ERGEN PSİKİYATRİSİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞBA ZİLAYAZ DURUKAN
Danışman: Mahmut Zabit KARA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Pediatrik yaşta görülen majör depresif bozukluk (MDB), erken işlev kaybı ve uzun dönem sonuçlarıyla öne çıkan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Tanıyı güçlendirecek ve klinik seyri öngörebilecek biyobelirteçlerin saptanması, bu döneme özgü öncelikli bir araştırma alanıdır. İlk atak MDB tanısı almış çocuk ve ergen hastalarda oksidatif stres belirteçlerinden serum Toplam Antioksidan Seviyesi(TAS), Toplam Oksidan Seviyesi(TOS) ve Oksidatif Stres İndeksi (OSİ) düzeylerini; hematolojik inflamasyon göstergelerinden Nötrofil/Lenfosit Oranı (NLO), Platelet/Lenfosit Oranı (PLO) ve Ortalama Platelet Hacmi (OPH) değerlerini; inflamatuar belirteçlerden İnterlökin-1 alfa (IL-1α), İnterlökin-6 (IL-6), İnterferon- Gama (IFN-γ), Tümör Nekroz Faktör-alfa (TNF-α), C-reaktif protein (CRP) ve Eritrosit Sedimentasyon Hızı (ESH) düzeylerini sağlıklı kontrol grubuyla karşılaştırarak değerlendirmektir. Ayrıca depresyona komorbid olarak kendine zarar verme davranışı (KZVD) ve intihar düşüncesi/girişimi bulunan hastaların biyobelirteç düzeylerini, bu davranışları olmayan depresif bireylerle karşılaştırmak da çalışmanın amaçları arasındadır. Yöntem: Çalışmamız ilk atak majör depresyon hastalarında gerçekleştirilmiş ve 40 hasta ile 40 sağlıklı gönüllü dâhil edilmiştir. Tüm katılımcılara tanısal değerlendirme için Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi–Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli–DSM–5'in (ÇDŞG-ŞY-DSM-5-T) tüm modülleri uygulanmış; ardından Sosyodemografik Veri Formu, Hollingshead– Redlich Sosyoekonomik Düzey Ölçeği, Çocuk Depresyon Ölçeği (ÇDÖ), Kendine Zarar Verme Davranışı Anket Formu ve Columbia İntihar Şiddetini Derecelendirme Ölçeği (C-İŞDÖ) doldurulmuştur. İlk görüşmede tüm katılımcılardan kan örneği alınmış; rutin hemogram ve biyokimya incelemelerine ek olarak serumda IL-1α, IL-6, IFN-γ, TNF-α, CRP düzeyleri çalışılmış ve ESH ölçülmüştür. TAS ve TOS ölçülmüş; TOS/TAS oranı kullanılarak OSİ hesaplanmıştır. Rutin hemogram verilerinden NLO, PLO ve ortalama platelet hacmi elde edilmiştir. Bulgular: Çalışmamızda MDB grubunda IL-1α, IL-6 ve IFN-γ düzeyleri kontrollere göre yüksek bulunmuştur. Depresyon şiddeti CRP ile pozitif, TNF-α ile negatif yönde ilişkili saptanmıştır. KZVD varlığı biyobelirteç düzeylerini ayırt etmemekle birlikte bazı KZVD işlevleri belirli biyobelirteçlerle ilişkili bulunmuştur. Ayrıca intihar düşüncesi/riski CRP ile pozitif; IL-1α, IFN-γ ve TNF-α ile negatif ilişkili olup intihar davranışı olan bireylerde bu üç sitokin daha düşük düzeylerde saptanmıştır. Sonuç: Çalışmamızın bulguları, pediatrik majör depresyonda ilk atak döneminde ve ilaç tedavisi başlanmadan önce dahi inflamatuar süreçlerde düzensizlikler olabileceğini düşündürmektedir. İnflamatuar sistem ile oksidatif stres arasında bir ilişkiye işaret eden bulgular olsa da bu ilişkinin yönü, niteliği ve altta yatan mekanizmalar tam olarak açıklığa kavuşmamıştır. Hem inflamasyon–oksidatif stres etkileşiminin MDB'nin başlangıcı ve seyrindeki rolünü hem de depresyona eşlik edebilen KZVD ve intihar düşüncesi/girişiminin klinik önemini, tanısal ve prognostik değerini ortaya koymak için geniş örneklemli, çok merkezli, uzun süreli izlem içeren prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: intihar, inflamasyon, kendine zarar verme davranışı, majör depresif bozukluk, oksidatif stres