İlk trimester gebelik taramasında fetal beyin açısı'nın intrauterin dönemde yapılan fetal ölçümler ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YASEMİN DADAŞ
Danışman: Ayşe Seval ÖZGÜ ERDİNÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma gebeliğin 11+0 ile 13+6 haftaları arasında yapılacak ultrason taraması yoluyla Beyin Açısı olarak tanımlanan fetal orta beyin yapısındaki değişikliklerin; son trimester fetal ölçümler ile ilişkisini ve olası erken başlangıçlı FGR'yi veya makrozomiyi öngörmesindeki önemini incelemek, tanısal bir değerinin veya bunlar için bir cut off değerinin olup olmadığını araştırmak için yapılmıştır. Materyal ve Metot: Bu çalışma, sağlıklı gönüllü gebelerde, başvuru anında onamları alınarak yapılan prospektif kohort bir çalışmadır. Çalışmamızda gebeliğin 11+0 ile 13+6 haftaları arasında NT ve NB'nin ölçüldüğü, fetüsün baş ve göğüs kafesinin ekranın üçte birine yerleştirildiği midsagital planda; talamus ve mezensefalon kafa sınırını teğet geçen çizgi ile, beyin sapı alt sınırından geçen çizgi arasındaki açı olarak tanımlanan Beyin Açısı (BA) ölçüldü. 28 ile 32. haftalar arasında yapılan fetal ultrasonografik ölçümler ile Beyin Açısı arasında bir korelasyon olup olmadığı araştırıldı. Bu açı erken başlangıçlı FGR veya makrozomi tespit edilen hasta grupları ile normal büyüme eğrisine sahip olan hasta grupları arasında karşılaştırıldı. Çalışmamız için Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu (E2-22-1844)'ndan 27/05/2022 tarihinde onay alınmış olup (E2-22-3082) Etik kurul kararı ile 23/12/2022 tarihinde revize edilmiştir. Mayıs 2022'den Mart 2023'e kadar, Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Bölümü Antenatal (Gebe) Polikliniği'ne başvuran 11-14 haftalık rutin ikili taramasına ve 28-32. haftalar arasında kontrol muayenesine katılan ve dışlama kriterleri ekarte edilen 511 sağlıklı gebe çalışmaya dahil edildi. Çoğul gebelik veya 11 ile 14. gebelik haftaları dışında olan hastalar çalışma dışı bırakıldı. Maternal gebelik yaşı, son adet tarihine (SAT) göre hesaplandı ve erken gebelikte baş-popo uzunluğunun (CRL) sonografik ölçümü ile doğrulandı. Çalışmamızda fetal ölçümler için transabdominal yaklaşım ile Voluson™ S10 Expert ultrason cihazı kullanıldı. İstatistiksel analizler ve hesaplamalar için IBM SPSS Statistics 21.0 (IBM Corp. Released 2012. IBM SPSS Statistics for Windows, Version 21.0. Armonk, NY: IBM Corp.) ve MS-Excel 2007 programları kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmamızda gebeliğin 11+0 ile 13+6 haftaları arasında ölçülen Beyin Açısı'nın (BA) 91,5 derece ve üzerinde olmasının erken başlangıçlı FGR tespiti için yüksek duyarlılık ve özgüllüğe sahip olduğunu gösterdik. Kontrol ve hasta grupları arasında PAPP-A-MoM değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmişken (p=0.003); B-hCG, B-hCG-MoM ve PAPP-A değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir (p>0.05). Değerlendirilen 511 gebeden 10'unda erken başlangıçlı FGR tespit edildi. FGR tespit edilenler hasta grubu, ölçümleri normal olanlar ise kontrol grubu olmak üzere iki ayrı grup olarak ele alındı. Çalışmamıza göre BPD, AC, FL, TFA değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir (p<0.001). ROC analizi sonucunda; Beyin Açısı değerlendirme sonucu için eğri altında kalan alan istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur(p<0.001). Hasta-Kontrol gruplamasına göre Beyin Açısı değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir (p<0.001). Kontrol grubunda yer alan bireylerin Beyin Açısı ortalaması 82.39±6.34, hasta grubunda yer alan bireylerin Beyin Açısı ortalaması 95.20±8,12 olarak belirlenmiştir. Hasta-Kontrol gruplamasına göre FGR prediksiyonu için Beyin Açısı değişkenine ait cut-off noktası 91,5 olarak tespit edilmiştir. Beyin Açısı ≥91.5 için duyarlılık %70 seçicilik %98,6 olarak elde edilmiştir. Beyin Açısı ölçümü 101 olarak saptanan bir hastada izole mikrosefali izlendi. Beyin açısı 91.5 dereceden yüksek ölçülen hastalardan birinde AVSD, polihidroamnios, hipoplastik sol kalp, hidrops fetalis görülmüş ve fetal ölüm ile sonuçlanmış olup ölçümleri hidrops fetalis sebebi ile makrozomik bulunmuştur. Çalışmamızda FGR tespit edilen grup ile normal grup arasında Nasal Bone ve umblikal arter doppler ölçümlerinin dağılımı açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir. Çalışmamızın detaylı analizinde Beyin Açısı yüksek olan hastalara multiple anomalilerin de eşlik ettiği izlenmiştir. Sonuç: Gebeliğin ilk trimesterinde rutin ultrasonografi ile rahatlıkla uygulanabilecek yeni bir metot olarak Beyin Açısı'nın (BA) 91,5 derece ve üzerinde olmasının, erken başlangıçlı FGR tespiti için yüksek duyarlılık ve özgüllüğe sahip olduğunu gösterdik. Anahtar Kelimeler: Trizomi 21, midbrain, beyin açısı, açı, screening, fetal gelişme geriliği, mikrosefali, makrozomi