Yaşlı hastalarda ilaç kullanımının beers 2019 kriterlerine uygunluk açısından dahili branşlar bazında değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİYE ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YAĞMUR AYGÜN KARAKOÇ
Danışman: Mustafa Kemal KILIÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Yaşlanma ile beraber artan kronik hastalık yükü, geriatrik sendromlar ve yaşla beraber fizyolojik değişimler nedeniyle yaşlı bireylerde ilaç reçetelemede dikkat edilmesi gereken hususlar vardır. Yaşlı bireylerde reçetelemede Beers Kriterleri uluslararası kabul görmüş olup, son güncellemesi 2019 yılında yapılmıştır. Araştırmamızda Dahiliye polikliniğine başvuran hastaların reçeteleri güncellenen Beers Kriterleri ışığında değerlendirilmiştir. Hastaların reçeteleri dahili branşlar bazında ayrı ayrı değerlendirilmiş olup branşlar arasında Beers Kriterlerine uyum açısından fark olup olmadığı incelenmiştir. Bu yolla akılcı ilaç kullanımı konusunda farkındalık oluşturmak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda 2019 yılı boyunca dahiliye polikliniğine başvuran hastalardan 65 yaş ve üstü 2285 bireyin, 6271 reçetesi ve 14492 ilacı incelenmiştir. Hastaların verileri Hastane Bilgi Yönetim Sistemi (HBYS) üzerinden elde edilmiştir. Her bir hastanın reçeteleme verileri Beers 2019 Kriterlerine göre değerlendirilmiştir. Toplanan veriler SPSS 15.0 programı ile analiz edilmiş, istatistiksel anlamlılık eşiği p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 2285 bireyin %62'si kadın (n=1417), %38'i (n=868) erkekti. Katılımcıların ortanca yaşı 72 idi. Hastaların Beers 2019 Kriterlerine uygunluk açısından değerlendirilen reçeteleri tüm hastaların %20,6'sına herhangi bir branş tarafından uygunsuz reçete verildiğini gösterdi. Ayrıca branştan bağımsız olarak incelenen tüm reçetelerin %10,6'sının, ilaçlarınsa %5'inin uygun olmadığı görüldü. Branşlara özgül (sadece belli bir branşın reçete yazdığı hastalar) hata oranı incelendiğinde en sık hata saptanan üç branş sırasıyla Nefroloji (%24,1), Nöroloji (%14,2) ve FTR (%16) olarak saptandı. En sık uygunsuz reçetelenen ilaç grupları ise NSAİİ (%8,2) ve antikolinerjikler (%3,9) olarak saptandı. Tartışma ve Sonuç: Beers Kriterlerine uyum açısından reçetelerin değerlendirilmesinde uygunsuz ilaç kullanımı ve uygunsuz ilaca maruz kalan hasta oranı yüksek olup, uygunsuz ilaç kullanımının olumsuz sonuçlarına dikkat çekilmesi gerekmektedir. Uygunsuz ilaç kullanımı sağlık bakım maliyetlerinde artışa, ilaç yan etkileri ve acil başvuruları dahil birçok olumsuz sonuca neden olmaktadır. Yaşlılarda uygunsuz ilaç kullanımını önlemek için doktorlar arasında farkındalık oluşturmak,güncel rehberleri takip etmek ve akılcı reçete yazımına dikkat etmek önem arz etmektedir.