Akut pankreatit hastalarında serum lipaz düzeyi ile hastalık ciddiyet skorları arasındaki ilişkinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ACİL SERVİS ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA BATUHAN KILIÇASLAN
Danışman: Özgür DİKME
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu tez çalışmasında akut pankreatit tanısıyla interne edilen hastalarda serum lipaz değerinin klinik ciddiyet skorları ve hastaların mortalite oranları üzerine etkisini incelemek amaçlandı. Gereçler ve yöntem: Prospektif, kesitsel ve gözlemsel çalışma olarak, İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi acil servisinde (AS) 2021 ve 2023 yılının toplam 3 yıllık döneminde akut pankreatit tanısıyla interne edilen hastalar üzerinde yürütüldü. Çalışmadan dışlama kriterleri olarak ; 18 Yaşından küçük hastalar , tedavi red ile hastaneden ayrılan veya akut pankreatit olmadığı anlaşılan (sistemde yanlış tanı kodlaması) hastalar , kronik pankreatitli veya pankreas kanseri olan hastalar , acil servise başvuru anında acil müdahale ihtiyacı bulunan hastalar (Kardiyak Arrest, Solunum Arresti, Şok, Acil operasyon/kateterizasyon ihtiyacı) , hastanın çalışmaya katılmaya onam vermemesi olarak belirlendi. Lipaz değeri ile klinik ciddiyet skorları ( Ranson , Glasgow Imrie , APACHE Ⅱ , CTSI , HAPS , BISAP ) ve mortalite oranı incelendi ve değişkenlerle karşılaştırıldı. Bulgular: Şiddetli pankreatit grubu 94(%24,2) hasta , hafif pankreatit grubu ise 295(%75,8) hastadan oluştu. Hastalar serum lipaz değeri ≥ 600 olan 236 (%60,7) ve serum lipaz değeri <600 olan 153 (%39,3) olan iki gruba ayrıldı ve karşılaştırma bu gruplar arasında yapıldı . Hastaların 208'i (%53,5) erkekti. Yaş ortalaması 56.0±17.8 yıl saptandı. Lipaz değerine göre ayrım yapıldığında ortalama kan basıncı, nabız, ateş, solunum sayısı , komorbidite, KCS.KBY.KKY.İS , 24.saat plevral efüzyon oranı , GKS değeri , APACHE Ⅱ skoru , BISAP skoru , HAPS değeri , CTSI skoru , WBC, glukoz, kreatinin, potasyum, pH , albümin, kalsiyum, PaO2, HCO3, baz ekses , HCT , Üre , Batın muayenede patolojik bulgu , acil servis sonlanım durumu , hastanede yatış süresi , ilk 48 saatte aldığı sıvı miktarı , mortalite değerleri gruplar arasında anlamlı farklılık göstermedi. Lipaz değerine göre ayrım yapıldığında yaş , kadın cinsiyet oranı , Ranson skoru , sodyum, AST, LDH , pCO2 , pH değerleri arasında anlamlı fark gösterdi . Hastaların yaşı , nabız değeri , plevral efüzyon varlığı , GKS düşüklüğü , organ yetmezliği (KCY,KBY,KKY,İS) , Ranson skoru , APACHE Ⅱ skoru , BISAP skoru , CTSI skoru , WBC, kan pH'ı , viii kalsiyum, PaO2, HCO3 değeri , HCT ve serum üre değeri mortalite oranı üzerinde etkiliydi . Sonuç: Kan lipaz düzeyi AP hastalarında klinik ciddiyetini belirlemede kısmen faydalı olabilecek bir laboratuvar parametresi olarak kullanılabilir . Bu tez çalışması sonucunda lipaz değeri AP ciddiyetinde kullanılan Ranson skorunu orta derecede etkinlik ile ön görebilir olarak bulundu , kesim değeri 600 U/L olarak alındığında duyarlılık %70,2 ve özgüllük %57,3 bulundu . Mortalite ile ise ilişkisi saptanamamıştır . Prognoz tayininde etkinliğinin gelecekteki çalışmalar ile desteklenmesi gerekmektedir. Anahtar kelimeler: Akut pankreatit, şiddet, mortalite, lipaz.