Mortal seyreden toksikolojik vakaların demografik ve klinik olarak retrospektif analizi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KONYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HATİCE FERAHKAYA
Danışman: Ramazan KÖYLÜ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ:Zehirlenmelere bağlı morbidite ve mortalite dünya çapında ciddi bir halk sağlığı sorunudur. Akut zehirlenmelerin yoğun bakım mortalite oranı %0-15,7 arasında tespit edilmiştir. Bu çalışmanın amacı YBÜ'lerine zehirlenme sebebi ile yatırılan hastalardan mortal seyredenlerin sosyodemografik özelliklerini belirlemek, ilk başvuru anındaki vital bulgularını, temel klinik özelliklerini ve uygulanan tedavi yöntemlerini tanımlamak ve araştırmaktır. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamızda acil servise 01.01.2008 – 30.06.2018 tarihleri arasında başvuran 18 yaş ve üzeri herhangi bir yolla zehirlenmiş ve yoğun bakımda takip edildikten sonra mortal seyretmiş 64 zehirlenme olgusu çalışmaya geriye dönük incelenmek üzere dahil edildi. Olguların yaş, cinsiyet, yaşadığı yer, etnik köken, çalışma durumu, şikayetinin kazara-intihar girişimi-madde kötüye kullanımı olması, başvuru anındaki vital bulguları, özgeçmişlerinde ek hastalık varlığı, kan gazları, hematolojik ve biyokimyasal belirteçleri, EKG ölçümleri kaydedilmiştir. Ayrıca intoks etkeni, hangi yolla maruz kalındığı, alınan madde ilaç ise kendi ilacı olup olmadığı, maddeye maruz kaldıktan ne kadar süre sonra hastaneye başvurduğu, hastanede yatış süresi, mekanik ventilatör ihtiyacı, takibinde gelişen komplikasyonlar, diyaliz ihtiyacı, ek olarak verilen tedaviler, vazopressör tedavi ihtiyacı ve hastanın hastaneye gelişindeki şok indeksi, ApacheII skorları incelendi. Elde edilen verilerin analizi SPSS (Statistical Package for SocialScience) 26.0 paket programında yapıldı. Sayısal verilerin normal dağılıma uygunluğu değerlendirilerek tanımlayıcı istatistikler, normal dağılıma uyan değişkenler için ortalama ± standart sapma, normal dağılıma uymayanlar için ortanca ve çeyreklerarası aralık (ÇA); kategorik değişkenlerde ise oran olarak ifade edildi. Sonuçlar %95 güven aralığında değerlendirildi ve p<0,05 olarak elde edilen değerler istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. BULGULAR: 2008-2018 yılları arasında kliniğimiz yoğun bakımlarında toplam 7941 hasta zehirlenme nedeniyle takip edildi. Bunların 5269'u (%66,4) kadın, 2672'si (%33,6) erkekti. Bu hastaların yaşı ortanca değeri 24 (ÇA:17) olarak hesaplandı.64 (%0,8) hasta çalışmaya dahil edildi. Çalışmaya dahil edilen hastaların yaşı ortanca değeri 50 (ÇA:48) saptandı. Hastaların 29'u (%45,3) kadın, 35'i (%54'7) ise erkekti. Kadınlarda ortanca yaş 60 (54), erkeklerde 48 (43) hesaplandı. Özgeçmiş değerlendirmesinde ise toplamda hastaların 52'sinde (%81,3) en az 1 ek hastalık mevcuttu.Hastaların 22'si (%34,4) intihar girişimi, 27'si (%42,2) kazara maruziyet ve 15'i (%23,4) ise madde kötüye kullanımı olarak saptandı. Hastaların 46'sı (%71,9) terapötik olarak kullanılmayan tarım ilacı, sokak ilaçları veya alkoller ile zehirlenmiştir. Hastaların hastanede yatış süresi ortanca 3 (ÇA:4) gün olarak saptandı. Apache2 skoru ise ortalama 20,6±7,8 olarak hesaplandı. Hastalara destek tedaviye ek olarak 30'unda (%46,9) ek tedavi ihtiyacı görülmüş olup 4'üne (%6,2) hiperbarik oksijen tedavisi, 23'üne (%35,9) antidot tedavisi, 2'sine (%) İLE, 1'ine (%1,7) de plazmaferez uygulanmıştır. Çalışılan olgulardaki tedavi sürecinde 59'unda (%92,2) mekanik ventilatör ihtiyacı, 40'ında (%62,5) komplikasyonlar ve 31'inde (%48,4) diyaliz ihtiyacı gelişmiştir. SONUÇ: Zehirlenmelerde bireysel özellikler ile zehirlenme sebebi ve etken maddesi mortalite belirleyicileri olduğundan iyi sorgulanmalıdır. Erken müdahale hayat kurtarıcıdır. Yoğun bakım skorlama sistemleri mortaliteyi öngörmede çok değerlidir ve kullanılmalıdır. Daha çok genç, sosyal ve ekonomik olarak aktif popülasyonu ilgilendiren, erken müdahale ve uygun tedavi ile mortalitesi önlenebilen bir sağlık problemi olması sebebi ile mortalite ve morbiditeyi etkileyen faktörlerin belirlenmesi çok önemlidir. Bu konuda daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Akut zehirlenme, mortalite, yoğun bakım, acil servis