Aile hekimliği polikliniği hastalarının kanser taraması bilgi düzeyi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ATATÜRK GÖĞÜS HASTALIKLARI VE GÖĞÜS CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMA NUR KURT
Danışman: Meşide GÜNDÜZÖZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Bu çalışma, bireylerin kanser taramalarına yönelik bilgi düzeylerini ve tarama programlarına katılım durumlarını değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Amaç, bireylerin demografik özelliklerinin ve sağlık davranışlarının kanser taramaları konusundaki bilgi düzeylerine olan etkisini ortaya koymak ve bu doğrultuda aile hekimliği uygulamaları için yol gösterici çıkarımlar elde etmektir. Gereç ve Yöntem: Araştırma, Ankara Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvuran yetişkin bireyler üzerinde, Şubat-Nisan 2025 tarihleri arasında gerçekleştirilmiş kesitsel tipte tanımlayıcı bir çalışmadır. Veri toplamak amacıyla, 25 maddelik "Kanser Taramalarına Yönelik Bilgi Ölçeği" (KTYBÖ) kullanılmıştır. Yanıtlar "doğru", "yanlış" ve "bilmiyorum" seçeneklerinden oluşmaktadır. Puanlama sonucunda 17,5 puan ve üzeri olanlar "yeterli bilgiye sahip" olarak kabul edilmiştir. İstatistiksel analizlerde Pearson ki-kare testi ve Fisher's exact testi kullanılmış; anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak belirlenmiştir. Bulgular: Araştırmaya katılan 298 bireyin %78,5'i kadın, %21,5'i erkekti. Katılımcıların çoğunluğu evli (%60,4) ve yükseköğrenim mezunuydu. Bireylerin %29,5'inde en az bir kronik hastalık olup bu hastalıkların başında hipertansiyon ve diyabet gelmekteydi. Katılımcıların %75,5'inin sigara kullanmadığı, %90,6'sının ise alkol tüketmediği görüldü. Kanser taramasına katılım oranı %38,5 bulundu. Katılımcıların %48,3'ünün kanser taramalarına yönelik bilgi düzeyinin yetersiz olduğu tespit edildi. Cinsiyet ile bilgi düzeyi arasında anlamlı bir ilişki bulundu; kadınların kanser taramaları konusundaki bilgi düzeylerinin erkeklerden istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptandı (p<0,01). Sonuç: Bu araştırma, bireylerin kanser taramaları konusundaki bilgi düzeylerinin genel olarak yetersiz olduğunu ve bu yetersizliğin tarama katılım oranlarını olumsuz etkilediğini ortaya koymuştur. Kanser taramalarına katılımın artırılması için bireysel farkındalık çalışmaları kadar, sistematik bir şekilde işleyen sağlık yönlendirmeleri ve teşvik mekanizmaları da büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda, aile hekimlerinin daha etkin rol üstlenmesi, risk gruplarına yönelik hedefli bilgilendirme yapılması ve toplum tabanlı sağlık okuryazarlığı programlarının güçlendirilmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Aile Hekimliği, Kanser, Koruyucu Sağlık Hizmetleri, Sağlık Taraması