Yetişkin bireylerde sağlık profilinin algılanan yorgunluk üzerine etkisinin incelenmesi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BÜŞRA DEMİRSOY

Danışman: Mustafa ÇELİK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Yorgunluk, tüm kliniklere başvuru sebebi olabilecek subjektif bir semptomdur ve daha çok algılanan yorgunluk olarak karşımıza çıkmaktadır. Yorgunluğun psikolojik, biyolojik ve fiziksel faktörlerden etkilendiği düşünülmektedir. Çalışmamızda yetişkin bireylerde sağlık profilinin yorgunluk üzerine etkisini incelemek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırmamız prospektif gözlemsel, kesitsel ve analitik tipte bir çalışmadır. Araştırmamıza 28.12.2022-28.05.2023 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği polikliniklerine başvuran gönüllü yetişkin bireyler dahil edilmiştir. Katılımcılara Chalder Yorgunluk Ölçeği (CYÖ), Nottingham Sağlık Profili Ölçeği (NSP) ve sosyodemografik veri formu yüz yüze görüşme yöntemi ile uygulanmıştır. IBM SPSS 27.0 programı ile verilerin analizi yapılmıştır. Bulgular: Çalışmamıza yaş ortalaması 40,17±12,81 olan 130 kadın (%52) ve 120 erkek (%48) toplam 250 kişi katılmıştır. Katılımcılarımızın CYÖ toplam puan ortalaması 14,49±6,98 olarak bulunmuştur. Kesme noktasına göre katılımcılarımızın 161'inin (%64,4) yorgun olduğu saptandı. Yaş ile CYÖ fiziksel yorgunluk (r=0,184, p=0,003) ve toplam puan (r=0,146, p=0,021) arasında pozitif yönlü korelasyon bulundu. Kadınların CYÖ fiziksel yorgunluk (p=0,013) ve toplam yorgunluk (p=0,034) puanları daha yüksekti. Hastalık durumu açısından da CYÖ fiziksel yorgunluk ve toplam puanlarda istatistiksel anlamlılık bulundu (p<0,001). NSP Bölüm 1 puanlarının medyanı 116,79±189,78, Bölüm 2 puanlarının medyanı ise 0±2 olarak belirlendi. Yaş ile NSP alt ölçeklerinden ağrı (r=0,270, p<0,001) ve fiziksel aktivite (r=0,297, p<0,001) arasında pozitif yönlü zayıf korelasyon, uyku alt ölçeği (r=0,180, p=0,004) ile pozitif yönlü çok zayıf korelasyon görüldü. NSP enerji alt ölçeği puanı kadınlarda daha yüksekti (p=0,004). Hastalık durumu ve düzenli ilaç/vitamin kullanma durumu NSP alt ölçeklerinin tümünde istatistiksel olarak anlamlı bulundu. NSP ve CYÖ puanları arasında ilişki görüldü. NSP Bölüm 1 ve Bölüm 2 arasında pozitif yönlü güçlü bir ilişki görüldü. Sonuç: Çalışmamızda yetişkin bireylerde sağlık profilin algılanan yorgunluk üzerine etkisi incelenmiştir. Katılımcılarımızın sağlık profili kötüleştikçe yaşam kalitesi düşmekte ve yorgunluk hissi artmaktadır. İlk temas noktası olan aile hekimlerinin, yorgunluk şikayeti ile başvuran hastaları bütüncül yaklaşım göstererek ayrıntılı bir şekilde değerlendirmesi önem taşımaktadır. Anahtar kelimeler: Sağlık profili, algılanan yorgunluk, yaşam kalitesi, yorgunluk ölçeği.