Laparoskopik kolesistektomi vakalarında TCI ile total intravenöz anestezi (TIVA) ve inhalasyon anestezisinin postoperatif bulantı ve kusma (PONV) üzerine etkilerinin karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ÜMRANİYE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CANAN ÖZBAĞ
Danışman: Canan BALCI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:LAPAROSKOPİK KOLESİSTEKTOMİ VAKALARINDA TCI İLE TOTAL İNTRAVENÖZ ANESTEZİ (TİVA) VE İNHALASYON ANESTEZİSİNİN POSTOPERATİF BULANTI VE KUSMA (PONV) ÜZERİNE ETKİLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI AMAÇ: Bu çalışmanın amacı, laparoskopik kolesistektomi uygulanan ve postoperatif bulantı ve kusma (PONV) açısından yüksek risk taşıyan hastalarda, hedef kontrollü infüzyon (Target Controlled Infusion, TCI) sistemi aracılığıyla uygulanan propofol-remifentanil bazlı total intravenöz anestezi (TİVA) ile sevofluran veya desfluran ile sürdürülen inhalasyon anestezisinin erken ve geç postoperatif dönemde PONV insidansı, ek antiemetik gereksinimi ve hemodinamik profil üzerine etkilerini karşılaştırmaktır. GEREÇ VE YÖNTEM: Tek merkezli, prospektif gözlemsel olarak tasarlanan bu çalışma, yerel etik kurul onayı ve yazılı bilgilendirilmiş onam alındıktan sonra Nisan 2025 – Ekim 2025 tarihleri arasında yürütülmüştür. Elektif laparoskopik kolesistektomi planlanan, 18–65 yaş aralığında, ASA I–II fiziksel durum sınıflamasındaki 80 hasta iki gruba ayrılmıştır: Grup TİVA (n=40, TCI ile propofol-remifentanil idamesi) ve Grup İnhalasyon (n=40, sevofluran veya desfluran idamesi). Anestezi derinliği her iki grupta Patient State Index (PSI) 25–50 aralığında tutulacak biçimde titre edilmiştir. PONV postoperatif 2., 6. ve 24. saatlerde 0–3 sözel ölçek ile değerlendirilmiş; hemodinamik parametreler, ek antiemetik gereksinimi ve advers olaylar kaydedilmiştir. Karıştırıcı faktörler için çok değişkenli lojistik regresyon analizi uygulanmıştır. BULGULAR: Toplam 80 hastanın 53'ü (%66,3) kadın olup yaş ortalaması 50,0 ± 10,4 yıl idi. Gruplar yaş (p=0,228), cinsiyet (p=0,813), VKİ (p=0,456) ve ASA skoru (p=0,692) açısından benzer dağılım gösterirken; sigara kullanım oranı TİVA grubunda anlamlı düzeyde daha yüksek bulundu (%60,0 vs %22,5; p=0,001) ve operasyon süresi inhalasyon grubunda daha uzundu (80,7 ± 35,8 dk vs 64,6 ± 24,5 dk; p=0,014). Postoperatif 2. saatte PONV insidansı TİVA grubunda %32,5, inhalasyon grubunda %50,0 (p=0,035); 6. saatte sırasıyla %7,5 ve %30,0 (p=0,010) olarak saptandı. 24. saatte gruplar arasında anlamlı fark gözlenmedi (p=0,396). Ek antiemetik gereksinimi 2. saatte TİVA grubunda %17,5, inhalasyon grubunda %40,0 (p=0,026); 6. saatte sırasıyla %2,5 ve %15,0 (p=0,048) idi. Cinsiyet, sigara kullanımı, yaş ve operasyon süresi için düzeltme yapılan çok değişkenli lojistik regresyon analizinde inhalasyon anestezisi, 2. saat PONV için bağımsız risk faktörü olarak saptandı (düzeltilmiş OR=3,78; %95 GA 1,06–13,44; p=0,040); 6. saatte bu etki daha belirgindi (düzeltilmiş OR=8,93; %95 GA 1,54–51,79; p=0,015). Hemodinamik değişkenler her iki grupta klinik olarak güvenli sınırlar içerisinde seyretti; advers olay sıklığı gruplar arasında benzerdi (p=0,723). SONUÇ: Laparoskopik kolesistektomi uygulanan ve PONV açısından yüksek risk grubunda yer alan hastalarda, TCI sistemi aracılığıyla uygulanan propofol-remifentanil bazlı TİVA, inhalasyon anestezisine kıyasla erken postoperatif dönemde (2. ve 6. saatler) PONV insidansını ve ek antiemetik gereksinimini anlamlı ölçüde azaltmaktadır. Bu koruyucu etki, cinsiyet, sigara kullanımı, yaş ve operasyon süresi gibi bilinen karıştırıcı faktörlerden bağımsız olup özellikle yüksek risk alt gruplarında belirgin klinik yarar sağlamaktadır. 24. saatte anestezi yönteminin PONV üzerindeki farkı kaybolmaktadır. Bulgularımız, PONV riski yüksek olan laparoskopik kolesistektomi hastalarında TCI-TİVA'nın tercih edilmesini desteklemektedir. Anahtar Kelimeler: Hedef kontrollü infüzyon, İnhalasyon anestezisi, Laparoskopik kolesistektomi, Postoperatif bulantı ve kusma, Total intravenöz anestezi.